Geschiedenis van Nederland

Van $1

    Versie vanaf 00:18, 10 dec 2019

    Terug naar deze versie.

    Terug naar Versie archief.

    Bekijk huidige versie

    Voor de recente geschiedenis van Nederland, zie Nederland.

    Paragrafen:


    De geschiedenis van Nederland kunnen we in de volgende tíjdvakken verdelen[1]:

    1. Na de zondvloed tot de Romeinse tijd
    2. de Romeinse tijd
    3. de Graventijd
    4. de Geuzentijd
    5. de Gouden Eeuw
    6. de Pruikentijd
    7. de Franse tijd
    8. het Koningschap

    Een andere indeling is:

    1. het heidense tijdperk, ca. 100 v.C. - ca. 500 n.C. Dit tijdvak begint met de komst van de Germanen en eindigt met het begin van de prediking van de christelijke godsdienst.
    2. het Frankische tijdperk, begin 6e - begin 10e eeuw. Dit tijdvak nam een aanvang bij het begin van de Evangelieprediking en eindigt met de vestiging van het leenstelsel. 
    3. het tijdperk van het Leenstelsel, begin 10e eeuw - 1587. Dit tijdvak neemt een aanvang met de algemene invoering van het Leenstel en eindigt met het vertrek van Leycester, of de aanvankelijke vestiging van de Republiek der Verenigde Nederlanden. 
    4. ... (wordt door Christipedia aan gewerkt)...

    Van de tijd na de zondvloed tot de Romeinse tijd is weinig bekend. De oudste monumenten in Nederland zijn de hunebedden. Ze worden toegeschreven aan mensen van de Trechterbekercultuur. Deze zouden de eerste boeren van Noord-Europa zijn geweest. In de hunebedden begroeven zij hun doden. 

    Hunebed_Rolde.jpg

    Foto: Hunebed bij Rolde, Drenthe. Foto: Kees Langeveld, 18 nov. 2013

    ca. 300 v.C.: Vanuit Duitsland dringen de Germanen het land binnen.

    ca. 110: De Kimrische vloed. Een deel van de eerste bewoners van dit land vestigt zich elders. 

    ca. 100 v.C.: Germaanse volksstammen (Friezen, Batavieren, Kaninefaten, Marezaten, enz.) vestigen zich in Nederland. De Friezen gaan ten noorden van de rivieren wonen. De Bataven vestigen zich in Rivierenland. Misschien is de naam 'Betuwe' afgeleid van hun naam. 

    58-52 v.C.: Gallische oorlog. Deze oorlog maakt de Rijn tot noordgrens van het Romeinse rijk. 

    57 v.C: De Romeinen onder Julius Ceaser strijden tegen de Belgen in de zuidelijke Nederlanden. 

    54 v.C.: Komst der Romeinen onder Julius Cesar. Sommige Germaanse stammen onderwerpen zich zonder tegenstand, of sluiten een verbond met de Romeinen. De Batavieren sluiten een verbond met de Romeinen.

    10 v.C.: Claudius Drusus, veldheer der Romeinen, onderwerp de Friezen. Eerste wegen aangelegd en vaarten gegraven.  

    28 n.C.: Opstand der Friezen tegen de Romeinen.

    48: De Friezen wederom door de Romeinen onderworpen.

    69 n.C.: De Bataven (of Batavieren), onder Claudius Civilis, staan tegen de Romeinen op, omdat deze hen steeds meer als slaven behandelden. Brinio. Keizer Vespasianus. Cerealis. 

    71: Vernieuwd verbond tusschen de Batavieren en Romeinen.

    120: In de nabijheid van het tegenwoordige Voorburg sticht keizer Hadrianus een markt, bekend als "Forum Hadriani". 

    300: De Franken en Saksen komen in Nederland. 

    337: De eerste Christen-Romeinse Keizer, Constantijn de Grote, sterft. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Juliaan de Afvallige.

    476: Het Westers-Romeinse Keizerrijk houdt op de te bestaan. 

    496: Nederland grotendeels onder Frankisch gebied. Chlodwig, vorst der Franken, wordt christen. 

    558: Chlotaris, vorst der Franken, onderwerpt de Saksers, die met Friezen en Franken ook in deze landen wonen.

    7e eeuw

    628: Evangelíeprediking.

    631: Dagobert I, vorst der Franken, stichting een christen-kapel te Utrecht, toen Wiltenburg genoemd. 

    ca. 675: Wilfried, Angelsaksisch zendeling, brengt enkele honderden Friezen tot het christelijk geloof.

    679: Radboud, Koning der Friezen, verbrandt de christen-kapel. 

    690: Willibrord landt met elf gezellen in Katwijk. Zijn zendingswerk wordt tegengewerkt door koning Radboud. 

    695: Willibrord (Willibrordus) door Paus Sergius tot aartsbisschop der Friezen gewijd. Hij vestigt zich te Utrecht. 

    8e eeuw

    712: De Friese Koning Radbod (of Radboud) onderworpen, weigert zich te laten dopen. Karel Martel. 

    716: De Angelsaksische zendeling Winfried, later Bonifatius geheten, landt in Dorestad, Friesland. Ondanks zijn ijver kon Bonifatius in Friesland niet met enige zegen arbeiden. Hij moest weer naar zijn vaderland terugkeren.

    719: de Friese koning Radbod (of Radboud) overlijdt. Daarna komt zendeling Winfried weer in ons land. 

    754/755: Bonifacius en zijn 52 gezellen in de buurt van Dokkum door de Friezen vermoord.

    768-814: Regering van Karel de Grote, koning der Franken.

    793: Hevige watervloeden.

    9e eeuw

    800: Karel de Grote tot Keizer gekroond. - Ongeveer 800 is Nederland grotendeels gekerstend. 

    800-1000: Nederland herhaaldelijk door de Noormannen geteisterd.

    810: Eerste inval der Noormannen in Nederland. 

    814: Karel de Grot sterft.

    839: De Middel-Rijnmond, bij het "Huis te Britten", verstopt.

    843: Nederland komt onder Lodewijk II van Duitsland.

    885: Godfried de Noorman vermoord. Einde van de overheersing der Noormannen. Gerolf eerste Graaf (?) van de landstreek die later Holland heette.  

    10e eeuw

    922: Oorsprong van het Graafschap Holland. Begin van het Leenstelsel. 

    923: Lotharingen door de Duitse keizer veroverd, waardoor de Nederlanden aan Duitsland komen.

    923-1299. Het Hollandse Huis, 16 graven en 1 gravin. Dirk I. Dirk II. Arnoud. Dirk III. Dirk IV, Floris I. Dirk V, Floris II, Dirk VI, Floris III, Dirk VII, Ada, Willem I, Floris IV, Willem II, Floris V, Jan I.

    938: Vestiging van het bisdom Utrecht met wereldlijk gebied erbij. 

    993?: Begin van de oorlog tussen Holland en West-Friesland. 

    11e eeuw

    1000?: Omstreeks deze tijd begint men in Nederland uit veen turf te maken. 

    1009: Laatste inval der Noormannen. Godfried, Voogd van Gelder. 

    1015: Graaf Dirk III sticht een tol aan de Merwe, Dordrecht.

    1018: Dirk III verslaat de Hertog van Lotharingen.

    1049: Graaf Dirk IV te Dordrecht door sluipmoord gedood. 

    1058: Graaf Floris I van Holland in oorlog met bisschop Willem van Utrecht en diens bondgenoot, behaalt bij Dordrecht een overwinning. 

    1061: Graaf Floris I te Neder-Hemert gedood. Robert de Fries. 

    1072: Robert de Fries door Godfried "de Bultenaar" uit Holland verdreven.

    1094: Gerhard I Graaf van Gelder.

    1096: Eerste kruistocht onder Godfried van Bouillon. Jeruzalem wordt veroverd. Floris II de Vette. eter van Amiens.

    1097: Met de indijking van de Krimper-waard begint Holland een "Polderland" te worden.

    ± 1100: ontstaan van de dienstadel. Tot ongeveer 1100 waren de meeste burchten van hout, nadien werden ze uit steen gebouwd. 

    12e eeuw

    1129: De Heerlijkheid Friesland door Keizer Lotharius van Duitsland aan Graaf Dirk VI van Holland geschonken. 

    1145: Nieuwe oorlog tussen Utrecht (het Sticht) en Holland.

    ± 1150: Aan de tweede kruistocht nemen veel Friezen deel.

    1170: Grote overstromingen. De Zuiderzee krijgt ongeveer haar latere grootte.  

    ± 1190: De graven van Holland, Gelder en Vlaanderen en de hertog van Brabant nemen deel aan de derde kruistocht.

    13e eeuw

    1219: Graaf Willem I van Holland belegert en verovert op een kruistocht Damiate.

    1247: Graaf Willem II van Holland verkrijgt de waardigheid van Rooms-Koning.

    1253: De Vlamingen bij Westkapelle verslagen.

    1256: Willem II, Rooms-Koning, sneuvelt in de strijd tegen de West-Friezen.

    1285: Graaf Floris V geeft aan Amsterdam een in de Nederlandse taal geschreven privilegie van tolvrijheid. Sedertdien komt de Nederlandse taal meer en meer in gebruik. Jacob van Maerland. Melis Stoke. 

    1295: Koning Eduard I van Engeland verleent de Hollanders vrije haringvangst op zijn kusten. 

    1296: Floris V door enige edelen vermoord. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon graaf Jan I. 

    1299: De Hollandse Graaf Jan l sterft kinderloos. Einde van het "Hollandse" gravenhuis en begin van het „Henegouwse Huis". Holland en Zeeland gaan over in handen van de graaf van Henegouwen. 

    1299-1354. Het Henegouwse Huis, 3 graven en 1 gravin. Jan II, Willem III, Willem IV, Margaretha.

    14e eeuw

    1303: De Vlamingen maken zich van Holland meester.

    1304: De Vlamingen, bij Manpad, door de Hollanders, onder Witte van Haamstede, verslagen en uit Holland verdreven. Dood van Jan II.

    1305: Lodewijk Berquin, een Bruggenaar, vindt de kunst van diamant-slijpen uit.

    1313: Pest en hongersnood.

    1318: De beroemde Sint-Janskerk te 's-Hertogenbosch gebouwd.

    1339: Graaf Reimond II wordt Hertog van Gelderland.

    1345: Graaf Willem IV tijdens een veltocht tijdens de Friezen bij Stavoren verslagen, waar hij ook sneuvelt, zonder kinderen na te laten.

    1346: Margareta, zuster van Graaf Willem IV, wordt door haar gemaal, Lodewijk van Beieren, Keizer van Duitsland, tot Gravin van Holland en Zeeland aangesteld.

    1347: Margareta verlaat deze landen. Willem V van Beieren. Einde van het "Henegouwse" en begin van het "Beierse Huis". 

    1350: Begin der Hoekse en Labeljauwse twisten. Het buskruit voor het eerst hier in de oorlog gebruikt. De landbouwers beginnen hun bouwland te bemesten.

    1354-1433. Het Beierse Huis, 3 graven en 1 gravin. Willem V, Albrecht, Willem VI, Jacoba.

    1357: Willem V wordt krankzinnig. Zijn broeder, Albrecht, neemt de regering waar en regeert de Graafschappen onder de titel van ruwaard.

    1360: De twisten der Schieringers en Vetkoopers in Fríesland, en die van de Heeckerens en Bronkhorsten in Gelderland. 

    1380: De "Broeders des Gemeenen levens". Fraterhuizen. Prior Ruysbroeck. Thomas à Kempis. Gerard Groete.

    1384: Willem Beukelsz. van Biervliet vindt het haringkaken uit.

    1389: Graaf Wllem V sterft. Albrecht wordt graaf.

    1390: Aleid van Poelgeest in Den Haag vermoord. Jan van Arkel. 

    1396: Oorlog van Holland en Zeeland tegen Friesland.

    1399: Wessel Gansevoort, bijgenaamd "Het licht der Wereld", geboren. Hij overleed op 90-jarige leeftijd.

    15e eeuw

    1404: Graaf Albrecht sterft. Zijn zoon Willem VI volgt hem op als Graaf.

    1405: Oorlog van Graaf Willem Vl met Jan XIII, de laatste Heer van Arkel.

    1413: De Gebroeders van Eyck te Brugge schilderen met olieverf.

    1417: Graaf Willem VI sterft. Zijn dochter Jacoba volgt hem op. Jan van Beieren. Eerste haringnet (vlet) te Hoorn gebreid.

    1418: Te Lubeck wordt het Hanze-verbond gesloten.

    1421: St. Elizabethsvloed. De Biesbosch ontstaan. 

    1424: Schoonhoven ingenomen. Albrecht Beyling. 

    1428: Filips I, de Goede, Hertog van Bourgondië, dwingt Jacoba van Beieren afstand te doen van de regering. Einde van het "Beierse" en begin van het "Bourgondische Huis". Dit is het verdrag van Delft, waarbij Jacoba de titel van gravin behoudt, maar de regering afstaat aan haar neef, Filips van Bourgondië.

    1433: Jacoba wordt de titel van gravin ontnomen. 

    1436: Jacoba sterft.

    1433-1482: Het Bourgondische Huis, 2 graven en 1 gravin. Filips I (de Goede), Karel I (de Stoute), Maria (de Rijke).

    1433-1467. Filips van Bourgondië.

    1439: De eerste windmolen te Westzaan gebouwd. Omstreeks deze tijd begint men hier te lande ook boeken te drukken. Haarlem. Laurens Jansz. Koster. 

    1442: Rudolf Agricola geboren. Hij overleed op 53-jarige leeftijd. 

    1459: Adriaan Florisz., naderhand Paus Adriaan, te Utrecht geboren. 

    1462: Pater Jan Brugman, beroemd volksprediker, geboren. 

    1465: Hertog Arnoud van Gelder door zijn' zoon Adolf gevangen gezet. Filips I, de Goede, stelt de Staten-Generaal in. 

    1466: De zeedijken verbeterd.

    1467: Dood van Hertog Filips I van Bourgondië. Karel de Stoute volgt hem op. Desiderius Erasmus te Rotterdam geboren.

    1467-1477. Karel de Stoute.

    1473: De gegoten drukletters uitgevonden door Theodoor Martin. Gelderland bij Bourgondië. 

    1477: Karel de Stoute sneuvelt bij Nancy. Zijn dochter Maria volgt hem op en treedt in het huwelijk met Maximiliaan, aartshertog van Oostenrijk. Groot-Privilegie. 

    1482: Maria van Bourgondië sterft aan de gevolgen van een val van haar paard. Haar zoon, Filips de Schone, volgt haar op. Einde van het "Bourgobdische" en begin van het "Oostenrijkse Huis". Jan van Schaffelaar springt, ten dode, van de toren te Barneveld. Hier te lande komen bij belegeringen de bommen in gebruik.

    1482-1581: Het Oostenrijkse Huis, 3 graven. Filips II (de Schone). Karel II (V). Filips III (II).

    1488: Jonker-Fransen-oorlog. Amsterdam krijgt de Duitse keizerskroon boven het Stedelijke wapen. 

    1492: Columbus ontdekt Amerika. Kaas- en Broodsvolk. Einde van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. 

    1494: Maximiliaan volgt zijn vader als Keizer van Duitsland op. Zijn zoon Filips beklimt de grafelijke zetel.

    1496: Filips de Schone huwt met Johanna, dochter van Ferdinand van Arragon en Isabella van Castilië.

    16e eeuw

    1500: Karel V te Gent geboren. 

    1504: Filips de Schone wordt Koning van Kastilië.

    1506: Dood van Filips de Schone. Zijn zoon Karel II volgt hem onder voogdijschap op.

    1509: Dirk Crabeth, beroemd glasschilder te Gouda.  

    1515-1555: Karel II. In 1515 wordt Karel graaf over Holland en Zeeland

    1516: Karel II wordt Koning van Spanje

    1517: Op 31 october hecht Luther hecht aan de deur van de slotkapel te Wittenberg 95 stellingen. Begin van de Reformatie. Kerkhervorming in Duitsland. Luther. Erasmus. Calvijn.

    1518: Karel II wordt Keizer van Duitsland en heet voortaan Karel V. Admiraal Lange Pier.

    1521: Luther moet te Worms voor de Keizer verschijnen. Eerste plakkaat tegen de Hervorming in de Nederlanden.

    1522: Adrianus Floriszoon Boyens uit Utrecht onder de naam van Adrianus VI tot Paus verheven. - Karel V richt in de Nederlanden de inquisitie, een geloofsrechtbank, op. 

    1525: Johannes Pistorius (Jan de Bakker) eerste bloedgetuige in Noord-Nederland.

    1528: De Geldersen plunderen, onder Maarten van Rossum, 's-Gravenhage. 

    1529: Nieuw plakkaat in Holland tegen de ketters. 

    1533: Willem I, Prins van Oranje, te Dillenburg geboren.

    1535: De Wederdopers. Jan van Leiden. 

    1536: Brand te Delft. Desiderius Erasmus sterft. 

    1543: Gelderland door Karel V veroverd. Hij wordt nu Heer van al de Nederlanden, die dus onder Karel V worden verenigd.

    1547: Rijksdag te Augsburg. Johan van Oldenbarneveld geboren.

    1550: De Inquisitie hier te lande ingevoerd. Karel V belooft aan ieder, die een ketter aanbrengt, de helft van diens bezittingen. 

    1555: Karel V doet afstand van de regering aan zijn zoon, Filips II (III), die hem in de Nederlanden en in Spanje opvolgt.

    1558: Karel V sterft in het klooster van St. Just in Spanje.

    1559: Koning Filips II verlaat de Nederlanden en vertrekt naar Spanje. Hij benoemt Margaretha van Parma tot landvoogdes. Granvelle wordt Voorzitter van de Raad van State.

    1560: Filips richt in ons land 18 bisdommen op, waaronder 3 aartsbisdommen. 

    1564: Vertrek van Granvelle. Buitengewoon strenge winter. 

    1565: Compromis of Verbond der edelen. 

    1566: Prins Willem van Oranje en de Graaf van Hoorne verlaten het Hof der Landvoogdes. Smeekschrift der edelen. Opkomst der Geuzen en ontstaan van hun naam. Beeldenstorm.

    1567: Komst van de hertog van Alva, die Landvoogd wordt. Willem van Oranje en vele Edelen verlaten het land. "Raad van beroerte". Prins Maurits geboren. 

    1568-1648: Tachtigjarige Oorlog, van Spanje bevrijd. Daarna geconfedereerde republiek.

    1568: Slag bij Heiligerlee en Jemmingen. Begin van de tachtigjarigen oorlog. Adolf van Nassau en Aremberg sneuvelen. Egmond en Hoorne te Brussel onthoofd. Lodewijk van Nassau bij Jemmingen verslagen. Prins Willem trekt met een leger over de Maas. 

    1569: Begin van de heffing van de Tienden, Twintigsten en Hondersten Penning. Water-, Bos-, Slijk- en Wilde Geuzen. 

    1570: Herman de Ruiter verrast het slot Loevestein. Allerheiligen-vloed.  

    1572: (1 april) lnneming van Den Briel door de Watergeuzen. Op de Statenvergadering in Dordrecht nemen de steden zelf het bestuur in handen. Het Spaanse gezag wordt niet meer erkend. Vele steden verdrijven de Spanjaarden en verklaren zich voor Prins Willem van Oranje. Negentien rooms-katholieke geestelijken, de meesten afkomstig uit Gorinchem, worden door de watergeuzen op brute wijze vermoord. 

    1573: Haarlem belegerd en ingenomen. Van Alkmaar begint de victorie; daar worden de Spanjaarden teruggeslagen. Slag op de Zuiderzee. Vertrek van Alva. Requesens volgt hem op.

    1574: Slag op de Mokerheide. Lodewijk en Hendrik van Nassau sneuvelen. Beleg en ontzet van Leiden. 

    1575: Stichting van de Leidsche Hogeschool, start van de opleiding van predikanten. Beroemde tocht van de Spanjaarden door de wateren tussen Tolen en Duiveland. Mondragon. ln Breda met vruchteloze onderhandelingen begonnen. 

    1576: Beleg van Zierikzee. Dood van Requesens. Spaanse furie te Antwerpen. Pacificatie (bevrediging) te Gent.

    1577: Don Juan van Oostenrijk wordt Spaans Landvoogd. Pieter Paulus Rubens te Antwerpen en Jacob Cats te Brouwersaven geboren. Matthias van Oostenrijk hier te lande.

    1579: Unie van Atrecht. Unie van Utrecht. Mede door de Unie van Utrecht is toen de grondslag van het huidige Nederland en zijn staatsvorm gelegd. 

    1580: Verraad van Rennenberg, waardoor Groningen aan de Spaanse zijde komt. Beleg en ontzet van Steenwijk. Aardbeving in de Nederlanden. De Prins van Oranje vogelvrij verklaard.

    1581: (26 juli) Afzwering van Filips II. Einde van het "Oostenrijkse Huis". Republiek der Verenigde Nederlanden. Piter Cornelisz. Hooft geboren te Amsterdam. Aartshertog Matthias vertrekt. De Hertog van Anjou komt in de Nederlanden, en onder beperkende bepalingen, wordt hij, als erfelijk Vorst en Heer, gehuldigd. 

    1582: Aanslag te Antwerpen op het leven van Willem I, de Prins van Oranje, door Jean Jauregui.

    1583: Verraad van Anjou. Franse furie te Antwerpen. Maurits. Hugo de Groot te Delft geboren. 

    1584: Frederik Hendrik geboren. 10 juli: Prins Willem door Balthasar Gerards doodgeschoten. Kasper van Baerle, Frans Hals en Anna Roemers Visscher geboren. Prins Maurits wordt Stadhouder van Holland en Zeeland.

    1585: De Spanjaarden onder Parma veroveren Antwerpen. Gerbrand Adr. Bredero te Amsterdam geboren. Komst van de graaf van Leicester. Franeker krijgt een hogeschool. 

    1586: Johan van Oldenbarnevelt wordt Advocaat van het Land. 

    1587-1648: Het tijdperk van de Gouden eeuw. Dit tijdperk vangt aan bij het vertrek van de graaf van Leicester, of bij de vestiging van de onafhankelijke Republiek. Bij het sluiten van de vrede van Münster had dit 'Gouden Tijdperk' bijna zijn toppunt bereikt. 

    1587: De Graaf van Leicester vertrekt Het begin der onafhankelijke Republiek. Joost van den Vondel te Keulen geboren.

    1588: De Spaanse Onoverwinnelijke Vloot ("Armada") vernield. - Vanaf 1588 nemen de Staten-Generaal zelf het bestuur van de 'Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden' in handen. 

    1590: Prins Maurits wordt stadhouder van Overijsel en Utrecht. Brede door list genomen: door middel van een turfschip. De Spanjaarden trachten tevergeefs Lochem te verrassen door middel van hooiwagens. Dood van Dirk Volkerstz. Coornhet. 

    1592: Prins Maurits neemt Steenwijk in. De Hertog van Parma sterft. Cornelis Dirksz. van Uitgeest vindt de houtzaagmolens uit. 

    1593: Koevorden door Maurits ontzet. Pieter Plancius te Amsterdam maakt de eerste zeekaarten. 

    1594: Groningen door Maurits belegerd en ingenomen. Hij brengt zodoende Groningen weer aan de Unie. Maria Tesselschade Visscher te Amsterdam geboren. 

    1595: Eerste tocht der Nederlanders onder Gebr. Houtman naar Oost-Indië.

    1596: Dood van Mondragon. Tocht van Heemskerk, Barentz. en De Rijp naar de IJszee. Overwintering op Nova-Zembla. Constantyn Huygens geboren te 's-Gravenhage. Albertus van Oostenrijk wordt landvoogd.

    1597: Slag (ruitergevecht) bij Turnhout. Koning Filips II staat de Nederlanden aan zijn dochter Isabella af. Marten Harpertsz. Tromp geboren. 

    1598: Huwelijk van aartshertog Albrecht van Oostenrijk met Isabella. Hij en zijn gemalin Isabella aanvaarden de regering over de Zuidelijke Nederlanden. Dood van Koning Filips II.

    1600: Maurits wint de slag bij Nieuwpoort. Hogeschool te Harderwijk gesticht. Rond het jaar 1600 is de streek ten noorden van de Rijn geheel van Spanjaarden gezuiverd. Het gebied van de Unie van Utrecht was nu een geheel. 

    17e eeuw

    1601-1604: Beleg van Oostende.

    1602: Oprichting van de Oost-Indische Compagnie, welke tot taak had de handel met Indië tot een winstgevend bedrijf te maken en Spanje ook overzee te bevechten.

    1603: Dood van Koninging Elisabeth van Engeland.

    1604: Inneming van Ostende.

    1606: Heldendood van de Vice-admiraal Reinier Klaaszen (Claessen). Simon Stevin brengt de tiendele breuken in gebruik. Rembrandt van Rijn te Leiden geboren.

    1607: Jacob van Heemskerk sneuvelt bij Gibraltar. Michiel Adri. de Ruiter te Vlissingen geboren.

    1608: De eerste steen gelegd van de Handelsbeurs te Amsterdam. 

    1609: Het Twaalfjarig bestand gesloten (1609-1621): Filips III sluit een bestand met de opstandige Nederlanden. Godsdiensttwisten tussen Remonstranten en Contra-Remonstranten. Verwijdering tussen Maurits en Van Oldenbarnevelt. Adriaen Metius vindt de telescoop uit.

    1613: Oprichting van de Noordsche Maatschappij voor de Walvischvaart. Gerard Dou te Leiden, en Bartholomeus van der Helst te Haarlem geboren. 

    1614: De Hogeschool te Groningen gesticht.

    1618: Waardgelders. Johan van Oldenbarnevelt, Hugo de Groot en ROmbout Hoogerbeets gevagen genomen. Begin van de Nationale Synode te Dordrecht (1618-1619). 

    1619: Einde van de Dordsche Synode. Johan van Oldenbarneveldl onthoofd. De Groot en Hoogerbeets op Loevenstein gevangen gezet. Gillis van Ledebergs lijk aan de galg. - Op Java neemt Jan Pieterszoon Coen Jacatra in en sticht op de puinhopen ervan Batavia.

    1620: Prins Maurits wordt Stadhouder van Groningen en Drente. Filips Wouwerman geboren te Haarlen.

    1621: Hugo de Groot ontsnapt uit Loevestein. Einde van het Twaalfjarig Bestand met de Spanjaarden. Oorlog met Spanje hervat. Westindische Compagnie opgericht. 

    1623: Aanslag op het leven van Prins Maurits. Reinier en Willem van Oldenbarnevelt. Strenge Winter. Cornelis de Witt te Dordrecht geboren.

    1625: Dood van Prins Maurits. Zijn stiefbroer Prins Frederik Hendrik volgt hem op. Hij regeert tot 1647. Paulus Potter te Enkhuizen, en Johan de Witt te Dordrecht geboren. 

    1626: Overwinning van Piet Hein in Amerika.

    1627: De thermometer en de microscoop uitgevonden door Cornelis Drebbel te Alkmaar.  

    1628: Piet Hein verovert de Spaanse Zilvervloot. 

    1629: Frederik Hendrik neemt 's-Hertogenbosch in. Christiaan Huygens te 's Gravenhage geboren.

    1631: Nieuw-Holland door Nederlanders ontdekt.

    1632: Frederik Hendrik neemt Venlo, Roermond en Maastricht in.

    1635: Verbond met Frankrijk. Frans van Mieris te Delft geboren. 

    1636: De Hogeschool te Utrecht gesticht, waar de opleiding van predikanten begint. Brazilië veroverd. Jan steen te Leiden geboren. Tulpenhandel.

    1637: Breda ingenomen. Marten Harpertsz. Tromp wordt Luitenant-Admiraal.

    1639: Zeeslag bij Duins: Maarten Harpertszoon Tromp verslaat de Spaanse Vloot.

    1647: Prins Frederik Hendrik sterft. Zijn zoon prins Willem II volgt hem op. Johanes Antonides van der Goes te Goes geboren. 

    1648: Vrede te Munster ofwel de Westfaalse vrede, einde van de tachtigjarige oorlog met de Spanjaarden.

     
    1648-1795: Het tijdperk van grootheid en verval. Dit tijdvak begint bij het einde van de Tachtigjarige Oorlog, en neemt een einde met de ondergang der Republiek. 

    1649: Verzet van Prins Willem II tegen het afdanken van krijgsvolk. Koning Karel II van Engeland onthoofd. Cromwell.

    1650: Onenigheden over het afdanken van krijgsvolk. Dood van Willem II. Willem III geboren.

    1650-1672: Eerste stadhouderloos tijdperk.

    1651: Grote vergadering in Den Haag.

    1652-1654: Eerste Engelse oorlog.

    1653: Maarten Herpertsz. Tromp sneuvelt bij Ter Heide, Jan van Galen bij Livorno. Jan de Witt wordt Raadpensionaris. 

    1654: Vrede met Engeland te Westminster. Acte van Seclusie.

    1658: Oorlog in het Noorden.

    1664-1667. Tweede Engelse oorlog. Voornaamste reden was de Engelse jaloezie op de bloeiende Nederlandse handel ter zee. 

    1666: Vierdaagse zeeslag.

    1667: Tocht naar Chatham. Vrede met Engeland te Breda. Eeuwig Edict.

    1668: Triple Alliantie. Vrede te Aken.

    1669: Rembrandt sterft.

    1672: Oorlog met Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen. In het voorjaar worden de Nederlanden overrompeld door Keulse, Munsterse en Franse troepen. Vernietiging van het Eeuwig Edict. Willem III in allerlijl tot stadhouder benoemd. De gebroeders De Witt vermoord.

    1674: Vrede met Engeland, Munster en Keulen.

    1676: Michiel de Ruyter sneuvelt bij het eiland Sicilië (Syracuse).

    1678: Vrede met Frankrijk te Nijmegen.

    1679: Vondel sterft. 

    1685: Herroeping van het Edict van Nantes.

    1688: Willem III verjaagt zijn schoonvader Jacobus II van de Engelse troon.

    1689: Willem III wordt Koning van Engeland. 

    1692: Zeeslag bij kaap La Hogue.

    1697: Vrede te Rijswijk, die een einde maakt aan de negenjarige oorlog. Tsaar Peter de Grote bezoekt Nederland. 

    1700:

    Nederland_1700_Colbeck_1905.jpg

    Kaart[4]: Nederland in 1700

    18e eeuw

    1702: Dood van Willem III. Spaanse Successie-oorlog.

    1702-1747: Tweede stadhouderloos tijdperk. 

    1704: De Engelsen en Nederlanders veroveren Gibraltar.

    1709: Slag bij Malplaquet.

    1711: Jan Willem Friso verdrinkt aan de Moerdijk.

    1713: Vrede van Utrecht, die een einde maakt aan de Spaanse Successie-oorlog.

    1715: Barrière-tractaat.

    1750-1748:. Oostenrijkse Successie-oorlog.

    1747: Inval der Fransen. Ze bemachtigen Staats-Vlaanderen. Willem Karel Hendrik Friso wordt stadhouder onder de naam van Willem IV.

    1748: Vrede met Frankrijk te Aken. 

    1751: Dood van Willem IV. Prinses Anna gouvernante. 

    1759: De Gouvernante sterft.

    1766: Willem V wordt meerderjarig en aanvaardt de regering, hij wordt Stadhouder. Patriotten en Prinsgezinden. 

    1780: Vierde oorlog met Engeland. Deze oorlog duurt vier jaar. 

    1781: Zeeslag bij Doggersbank.

    1784: Vrede met Engeland.

    1785: Willem V verlaat Den Haag.

    1795-1806: Bataafse republiek, onder Franse invloed

    1795: De Fransen trekken ons land binnen. Willem V vlucht naar Engeland. Bataafse republiek.

    1796: Op 1 maart vindt de plechtige opening van de Nationale Vergadering plaats. Deze heeft tot taak het land voorlopig te bestuderen en een grondwet op te stellen. De grondwet kwam twee jaar later tot stand. De Calvinistische Staatskerk afgeschaft: vrijheid van godsdienst voor de Katholieken.

    1797: Zeeslag bij Kamperduin. Admiraal de Winter gevangen genomen.

    1798: Eerste Nederlandse grondwet komt tot stand.

    1799: Landing der Engelsen en Russen in ons land. Slagen bij Bergen en Castricum.

    19e eeuw

    1804: Napoleon Keizer der Fransen.

    1805: RutgerJan Schimmelpenninck wordt raadpensionaris.

    1806: Napoleon voert het Continentaal Stelsel in: geen enkel Europees land mag met Engeland handel drijven. 

    1806-1810: Het Koninkrijk Holland, onder Lodewijk Napoleon. 

    1807: Leidens ramp.

    1809: Landing der Engelsen op Walcheren.

    1810-1813: bij Frankrijk ingelijfd, Nederland een Franse provincie, daarna vrij onder Willem I.

    1810: Lodewijk Napoleon doet afstand van de troon. Nederland bij Frankrijk ingelijfd.

    1811: keizer Napoleon stelt voor het hele land een administratie van de burgerlijke stand verplicht. Tevens is vanaf dit jaar iedereen verplicht steeds een vaste familienaam te gebruiken. De mensen zonder familienaam moesten er één aannemen en die bij de gemeente laten vastleggen. De familienamen die men koos berustten op de naam van de vader (Pieters, of Pietersen, naar vader Pieter), het beroep dat men had (Kuiper, Bakker, (de) Boer, Schoenmaker, enz.), de plaats waar men woonde (van Bokhoven, van Dinther, van Leeuwarden), een fantasienaam (van bijvoorbeeld een dier: Vogel, de Leeuw, de Hond), de naam van zijn huis, enz. Sommige ingezetenen dachten dat de naamgeverij tijdelijk zou zijn, ze staken er de draak mee en kozen voor namen als Naaktgeboren en Spring in ’t Veld e.d., niet wetende dat ze er vervolgens aan vast zouden zitten[3]

    1812: Napoleons tocht naar Rusland.

    1813: Napoleon bij Leipzig verslagen. Nederland van de Franse overheersing bevrijd. In december wordt de zoon van Willem V Souverein Vorst onder de naam van Willem l. Hij belooft het volk een constitutie (= grondwet) te zullen geven. 

    1814: Op 29 maart wordt de grondwet met grote meerderheid van stemmen aanvaard. Congres van Wenen. Nederlanse Bank opgericht. 

    1815-1830: Verenigd met België, dat zich door opstand bevrijdde.

    1815: Willem I roept zichzelf uit tot koning der Verenigde Nederlanden en hertog van Luxemburg. Slag bij Waterloo. Napoleon naar St. Helena gebannen. Op 1 maart landt Napoleon, ontsnapt van Elba, in Zuid-Frankrijk en maakt zich weer meester van de troon. 

    1816: De Nederduits Gereformeerde Kerk gaat voortaan Nederlandsche Hervormde Kerk heten. 

    1830: Belgische opstand. Bombardement van Antwerpen. 

    1831: (5 febr.) Zelfopoffering van J. S. J. van Speijk. Tiendaagse veldbocht in augustus, de Belgen bij Hasselt en Leuven verslagen.

    1832: Belegering der citadel van Antwerpen, Chassé verdedigt de citadel tegen de Fransen. 

    1833: Willem I stemt toe in een wapenstilstand.

    1834: Onder leiding van de geschorste predikant Hendrick de Cock treedt een groep gelovigen uit de door vrijzinnigheid aangetaste Nederlands Hervormde kerk uit. Deze afgescheidenen vormden zelfstandige gereformeerde gemeenten.  

    1839: Vrede met België. België wordt een onafhankelijk koninkrijk onder Leopold I. De eerste stroomtrein van de Hollandse IJzeren Spoorwegmaatschappij gaat tussen Amsterdam en Haarlem van start.

    1840: Willem I doet, teleurgesteld en verbitterd, afstand van de regering. 

    1840-1849: Regering van Koning Willem ll.

    1843: Willem I sterft te Berlijn. 

    1848: In Parijs, Wenen en Berlijn breken revoluties uit. Ook in Nederland steekt het verzet de kop op. Koning Willem II schenkt aan zijn volk een nieuwe grondwet: de burgers krijgen volledige vrijheid van godsdienst, vereniging, vergadering en onderwijs; de volksvertegenwoordiging krijgt meer invloed op het landbestuur en toezicht op de staatsfinanciën. De Eerste en Tweede Kamer krijgen meer rechten: het recht van interpellatie (= het recht om een minister om inlichtingen te vragen). De Tweede Kamer krijgt bovendien het recht van enquête (= onderzoek) en amendement (= het aanbrengen van wijzigingen in een wetsontwerp). 

    1849: Afkondiging van de nieuwe grondwet. Willem II, die aan een hartkwaal lijdt, sterft. Zijn oudste zoon Willem III volgt hem op. 

    1853: De droogmaking van het Haarlemmermeer voltooid. Paus Pius IX herstelt de bisschoppelijke hiërarchie in Utrecht. Hij richt het aartsbisdom Utrecht plus nog vier bisdommen op. Dit leidt tot een golf van protesten, de 'aprilstorm'.  

    1854: in Kampen start een predikantenopleiding. Oprichting van de Vereniging van christelijke onderwijzers en onderwijzeressen in Nederland en de Overzeese Gewesten, die de belangen van christelijke leerkrachten moet behartigen.

    1857: De schoolwet-Van der Brugghen wordt aangenomen, die ouders het recht gaf scholen op te richten. Het schoolonderwijs moet kinderen opleiden "tot alle christelijke en maatschappelijke deugden". 

    1860: Oprichting van de Vereniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs

    1861: Overstroming en watersnood in Gelderland.

    1863: De slavernij in West-Indië afgeschaft. Op 1 juli wordt een einde gemaakt aan de slavernij in Nederland en de toenmalige koloniën.

    1864: Op 8 december 1864 wordt het eerste christelijke gymnasium in Nederland gesticht in het dorp Zetten (Over-Betuwe) door de predikant F.P.L.C. van Lingen. De school zou vijfentwintig jaar lang de enige christelijke school voor voortgezet onderwijs in Nederland zijn. 

    1870: In de jaren na 1870 komt de handel en industrie tot grote bloei. Daarmee gaat een bittere sociale strijd gepaard: tégen kinderarbeid, vóór een menswaardig bestaan van arbeiders en steun bij ziekte, invaliditeit en ouderdom. 

    1873: Begin van de oorlog met Atjeh.

    1874: op initiatief van de liberaal Samuel van Houten komt in dit jaar een 'kinderwetje' tot stand, onze eerste sociale wet: arbeid van kinderen beneden de twaalf jaar is verboden. 

    1877: Koningin Sophia sterft.

    1878: Ten gunste van een ‘school met den bijbel’ wordt de koning een petitie aangeboden met meer dan 300.000 handtekeningen.

    1879: Koning Willem III treedt in het huwelijk met Prinses Emma van Waldeck-Pyrmont. De Kroonprins sterft. Abraham Kuyper richt de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) op, de eerste politieke partij in Nederland.

    1880: Begin van de eerste feministische golf (ca. 1880-1925): de feministen streven naar actief en passief stemrecht voor vrouwen en toegang tot hogeschool en universiteit. 

    In 1880 wordt Koningin Wilhelmina geboren. Met een aantal medestanders richt Abraham Kuyper de Vrije Universiteit op. Herman Schaepman wordt verkozen als lid van de Tweede Kamer, één van de eerste katholieken die zitting nam in het parlement. Tot die tijd hielden de katholieken zich min of meer afzijdig van het politieke toneel.

    1884: Dood van Prins Alexander. 

    1886: Het geschil in de Hervormde Kerk leidt opnieuw (eerste maal in 1834) tot een breuk, de Doleantie genoemd. Doleantie betekent beklag en treurnis, namelijk over de toestand van de Hervormde Kerk. 

    1887: Grondwetsherziening: nieuwe grondwet.

    1890: Op een leeftijd van 73 sterft op 23 november regerend vorst Koning Willem III. Met zijn dood begint een tijdperk van vier achtereenvolgende koninginnen: Emma, Wilhelmina, Juliana en Beatrix. De minderjarige Wilhelmina wordt Koningin onder regentschap van haar moeder, koningin Emma. - Oprichting van de Schoolraad voor de scholen met de bijbel. - Van de orthodoxie afkerige hervormden richten de Vereniging voor Christelijk Volksonderwijs op.

    1891: Op het eerste Christelijk Sociaal Congres hekelt Abraham Kuyper de sociale wantoestanden en pleit hij, met een beroep op de Bijbel, Gods Woord, voor een rechtvaardige maatschappij in christelijke geest. - Paus Leo XIII waarschuwt in een encycliek (= pauselijk rondschrijven) tegen de gevaren van liberalisme en socialisme.

    1892: Ontstaan van de Gereformeerde Kerken in Nederland: de dolerenden (Nederduitse Gereformeerde Kerken) verenigen zich met vrijwel geheel de Christelijke Gereformeerde Kerk tot de Gereformeerde Kerken in Nederland.

    1894: Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht opgericht. De Friese advocaat, dichter en socialistische staatsman Pieter Jelles Troelstra richt de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP) op. 

    1898: Inhuldiging van Koningin Wilhelmina. Wereldvrouwententoonstelling in Den Haag, die het leven en de arbeid van vrouwen verbeeldt en in een half jaar tijd 100.000 bezoekers trekt.

    1899: Vredesconferentie van 22 staten in Den Haag, doel is een einde te maken aan de bewapeningswedloop tussen de grote mogendheden. 

    20e eeuw

    1901: Koningin Wilhelmina treedt in het huwelijk met Hertog Hendrik van Mecklenburg-Schwerin. - De kamerverkiezingen brengen de confessionele partijen de meerderheid. Abraham Kuper wordt premier. - De leerplichtwet wordt ingevoerd. 

    1903: Massale spoorwegstakingen

    1904: de zogenaamde mijnwet wordt van kracht, die zware ondergrondse arbeid van de mijnwerkers beperkt.

    1906: Overstromingen in Zeeland. Oprichting van het Gereformeerd schoolverband.

    1907: Tweede vredesconferentie, acht jaar na de eerste, met 44 mogendheden als deelnemers: vrijblijvende afspraken over een meer humane wijze van oorlogvoeren. 

    1908: Oprichting van de Christelijk-Historische Unie (CHU), door A.F. de Savornin Lohman en zijn medestanders. 

    1909: Geboorte van prinses Juliana. - In Apeldoorn wordt “Het Apeldoornsche Bosch” geopend, een instelling voor Joodse psychiatrische patiënten en verstandelijk gehandicapte kinderen. - De protestants-christelijke en katholieke vakbonden fuseren tot het Christelijk National Vakverbond (CNV). - Van de socialistische SDAP, 15 jaar eerder opgericht, scheiden een aantal leden zich af en noemen zich communisten. Deze worden de voorlopers van de latere Communistische Partij Nederland (CPN). 

    1910: Oprichting van de eerste reformatorische school in Nederland.

    1911: De eerste Chinezen vestigen zich in Nederland. 

    1914-1918: Eerste, moedwillig door Duitsland uitgelokte Wereldoorlog breekt uit. Nederland blijft neutraal.

    1917: De verzekeringswet wordt van kracht: werknemers worden beschermd tegen de gevolgen van gedwongen werkeloosheid. Op 12 december uitbreiding van het kiesrecht: algemeen kiesrecht voor mannen en passief kiesrecht voor vrouwen (d.w.z. vrouwen mogen zich verkiesbaar stellen). Het bijzonder onderwijs wordt geldelijk gelijkgesteld met het openbaar onderwijs. Voor de Tweede Kamer wordt de evenredige vertegenwoordiging ingevoerd: aantal kamerzetels van een partij is evenredig aan het aantal verworven stemmen bij verkiezingen. - Duitsland gaat over tot een onbeperkte duikbootoorlog: ieder schip, vijandelijk of niet, werd zonder waarschuwing in de grond geboord. Daarop verklaren de Amerikanen de oorlog aan Duitsland. 

    1918: Enkele bevindelijk-gereformeerden richten de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) op, uit ongenoegen over de samenwerking van de ARP met de rooms-katholieken en het overwegend Kuyperiaanse karakter van de partij. - De eerste vrouw in de Tweede Kamer: Suze Groeneweg, namens de SDAP. In november breekt in Rusland en Duitsland revolutie uit. Troelstra probeert ook in Nederland opstand tegen het wettige gezag te ontketenen. - In november stort het Duitse rijk ineen. Keizer Wilhelm neemt zijn toevlucht in Nederland (Doorn). 

    1919: Uitbreiding van het kiesrecht: ook vrouwen mogen, vanaf hun 25e jaar, stemmen. De wetten van Aalberse brengen de achturige werkdag en afschaffing van de verplichte arbeid op de zaterdagmiddag en zondag. Bovendien mogen jongens beneden veertien en meisjeis beneden vijftien jaar geen betaald werk meer doen. 

    1920: In dit jaar behoort, blijkens een volkstelling, meer dan 90% van de bevolking tot een of andere kerkelijke groepering: 55% tot een protestantse kerk, 36% tot de Rooms-katholieke kerk. Het gros van de kerkleden bezoekt wekelijks de kerk.

    Op 8 november overlijdt Abraham Kuyper.

    1922: Bij de verkiezingen op 5 juli 1922 mogen vrouwen voor het eerst hun gang naar de stembus maken. Drie jaar eerder was het kiesrecht hiervoor uitgebreid. 

    1925: Einde van de eerste feministische golf (ca. 1880-1925). Zie het jaar 1880. 

    1928: in Amsterdam worden de Olympische zomerspelen gehouden. Voor de eerste keer mogen vrouwen meedoen aan het atletiektoernooi. Onder de kleine drieduizend olympiërs zijn 274 sportvrouwen, een nieuw record.

    1929: Ziektewet met verplichte verzekering wordt van kracht. 

    In de jaren 30 is een crisis.

    Get Adobe Flash player


    Video: Crisis in de jaren dertig. Duur: 5 min 27 sec. Nederlands gesproken. Bron: Youtube.com. 

    1931: ingenieur Anton Mussert richt een op Duitse leest geschoeide partij op, de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). 

    1934: Koninging-moeder Emma overlijdt. 

    1935: de NSB van Mussert wint bij verkiezingen 8% van de stemmen. 

    1937: kroonprinses Juliana treedt in het huwelijk met prins Bernard van Lippe-Biesterfeld.

    1938: 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Geboorte van Beatrix, dochter van kroonsprinses Juliana. 

    1939: De kinderbijslagwet voor loontrekkenden wordt van kracht: een extra uitkering in geld als men kinderen te zijnen laste heeft. - Op 1 september valt Duitsland buurland Polen binnen. 

    1940-45. Nederland bezet door Duitsland. In de bezettingsjaren hebben zo’n 25.000 Nederlanders gediend in de Waffen-SS. Van de 80.000 joodse inwoners van Amsterdam zijn 61.000 zielen weggevoerd en omgekomen. Uit Den Haag zijn in de oorlog 10.000 Joden naar de concentratiekampen gebracht. Van alle Europese landen is in Nederland het hoogste percentage van de Joodse bevolking omgekomen. 

    1942: De Japanse bondgenoten van Duitsland bezetten Nederlands Oost-Indië. 

    Van 1942 tot 1944 worden vanuit Kamp Westerbork 107.000 Joden, 245 Sinti en Roma en enkele tientallen verzetsstrijders naar concentratie- en vernietigingskampen in het oosten  gedeporteerd; slechts 5000 zielen keerden terug. Op 15 juli 1942 vertrekt vanuit Westerbork de eerste trein naar Auschwitz, met 1132 Joden die de nacht ervoor vanuit Amsterdam in Westerbork waren aangekomen en 51 kinderen uit het weeshuis van het kamp. Slechts 8 mannen van dit eerste transport overleefden de oorlog. Het laatste transport was op 13 september 1944. 

    1943: In januari 1943 worden alle patiënten en het Joodse personeel van “Het Apeldoornsche Bosch”, een instelling voor Joodse psychiatrische patiënten en verstandelijk gehandicapte kinderen, gedeporteerd. Bijna niemand keerde terug. - Alle voormalige Nederlandse militairen moeten zich melden om opnieuw in krijgsgevangenschap te worden gevoerd. 

    1944: Op 13 september is het laatste transport van Joden vanuit Westerbork.  In dezelfde maand proberen de geallieerden via Nijmegen Arnhem te bereiken en zo de Duitse troepen te verdrijven. Deze operatie, genaamd 'Market Garden', mislukt grotendeels. 

    In de hongerwinter van 1944-45 sterven ruwweg 20.000 Nederlanders door honger, uitputting en kou, waarvan 9000 geregistreerde gevallen. Met 'operatie manna' werpen Britse bommenwerpers voedselpakketten af ten behoeve van de hongerende bevolking in het westen en midden van Nederland. 

    1945: In maart raakt Rauter bij een aanslag bij Woeste Hoeve (tussen Arnem en Apeldoorn) zwaar gewond. - Op 15 aug. capituleert Japan. Daarmee komt een einde aan een periode van bezetting van Nederlands-Indië waarin zo'n 140.000 Nederlandse burgers en militairen vastzaten in Japanse kampen. Zeker 25.000 van hen kwamen om. - In New York de oprichting van de United Nations Organization (UNO), met als doel de handhaving van vrede en veiligheid. 

    1948: Koningin Wilhelmina doet om gezondheidsredenen afstand van de troon. Haar oudste dochter Juliana volgt haar op.

    1949: Unieverdrag: Nederland draagt de soevereiniteit over aan 'De Republiek der Verenigde Staten van Indonesië'. 

    1951: Op 2 oktober is de eerste televisie-uitzending, in Bussum

    1952: De Beneluxlanden, Frankrijk, West-Duitsland en Italië ('Klein-Europa') richten de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal (EGKS) op. Hun kolen-en staalindustrie komen daardoor onder een gemeenschappelijk gezagsorgaan. 

    1953: Een rampzalige overstroming treft Zeeland, 1800 mensen komen daarbij om het leven. De watersnood is aanleiding tot de Deltawerken. 

    1956: Op 5 januari is het eerste televisiejournaal door de Nederlandse Televisiestichting (NTS), de voorloper van de Nederlandse Omroepstichting (NOS). 
    Uitbreiding van het aantal zetels in de Tweede Kamer van 100 tot 150. 

    1957: Invoering van de Algemene Ouderdoms Wet (AOW), die iedere Nederlander vanaf zijn 65e jaar een maandelijkse uitkering garandeert. Oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) of 'Euromarkt'. Oprichting van de Europese Gemeenschap van Atoomenergie (Euraton). 

    1959: Weduwen en wezen krijgen recht op pensioen door de Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW). 

    Jaren '60 - '80

    Tot ongeveer 1960 was 'geestelijke verheffing van de arbeidersklasse' een belangrijke taak van de woningbouwverenigingen. Daarna werden zij vooral bouwers en verhuurders van sociale huurwoningen.  

    Jaren '60 - '80: Tweede feministische golf in Nederland en andere Westerse landen.

    1960: Sinds 1960 neemt de ontkerkelijking snel toe. In het landbestuur verliezen de christelijk-confessionele partijen in de jaren '60 hun meerderheid. - Koningin Juliana opent in Amersfoort het centrum 'Sinaï-kliniek', dat psychiatrische zorg voor Joodse mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd en zorg voor Joodse cliënten met een verstandelijke handicap biedt. 

    1962: Prinses Wilhelmina, die 14 jaar eerder afstand van de troon had gedaan, overlijdt op 28 november. 

    1964: Er komt een tweede TV-zender: Nederland 2. 

    1965: Kiesgerechtigde leeftijd volgens het actief kiesrecht wordt verlaagd van 24 naar 21 jaar.

    1966: De helft van de bevolking gaat vrijwel iedere week naar de kerk. 

    1967: Kleurentv's doen hun intrede.

    1970: Opkomstplicht voor de verkiezingen afgeschaft. 

    1971: De eerste abortuskliniek opent haar deuren in Arnhem, negen jaar voordat de abortuswet in de Tweede Kamer wordt aangenomen (1980).

    1972: De kiesgerechtigde wordt verlaagd van 24 naar 21 jaar.

    1973: Vanuit diverse christelijke groeperingen ontstaan initiatieven om mensen in nood wereldwijd te helpen. Uit deze initiatieven ontstaan de hulporganisaties Tear, Woord en Daad en ZOA.

    1976: Invoering van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW), die alle ingezetenen beneden de pensioengerechtigde leeftijd (65 jaar) verzekert tegen de geldelijke gevolgen van arbeidsongeschiktheid. 

    1980: Op 31 januari kondigt koningin Juliana aan dat zij zal aftreden. Op 30 april – de dag van haar 71e verjaardag – treedt zij af en wordt zij opgevolgd door haar dochter Beatrix. - Op 18 december stemt de Tweede Kamer met één stem meerderheid in met de Wet Afbreking Zwangerschap. Abortus werd hierdoor legaal en beschikbaar voor alle vrouwen, tot de 24ste week van hun zwangerschap. 

    1981: Op 28 April 1981 wordt de Wet Afbreking Zwangerwet (abortus) met één stem meerderheid aangenomen in de Eerste Kamer, ruim vier maanden nadat de wet in de Tweede Kamer is aangenomen.

    1983: De leeftijd waarop een volksvertegenwoordiger gekozen mag worden, wordt verlaagd tot 18 jaar. - Het werkloosheidspercentage komt op 10,7 procent van de beroepsbevolking, het hoogste niveau ooit. Er zijn 585.000 werklozen. - De Reformatorische Maatschappelijke Unie wordt opgericht. De aanleiding was een staking: toen het politiepersoneel in 1983 het werk neerlegde, was dat voor de oprichters van de RMU een brug te ver. 

    1984: Op 1 november treedt de Wet Afbreking Zwangerschap (WAZ, de abortuswet) in werking, bijna vier jaar nadat de wet in de Tweede Kamer is aangenomen. 

    1988: Er komt een derde publieke tv-zender, Nederland 3. 

    1989: Oprichting van de politieke partij GroenLinks.

    Jaren '90

    In de jaren '90 raken Nederlanders ontgoocheld door neo-liberalisme, commercie en 'hyper-individualisme' en krijgen zij meer behoefte aan nieuwe opvattingen over de samenleving en wat het goede leven inhield. De belangstelling voor filosofie neemt toe. 

    1994: Voor het eerst in deze eeuw neemt geen christelijke politieke partij deel aan de nieuwe regering. - Een groot deel van de woningbouwcorporaties krijgt geen subsidies van het rijk meer. De bouw van duurdere huur- en koopwoningen wordt voor hen aantrekkelijker, omdat die meer opleverden. 

    1996: Van de bevolking gaat 21% vrijwel iedere week naar de kerk. 

    1997: Deltawerken voltooid. 

    Voor de recente geschiedenis van Nederland, zie Nederland.

    Meer informatie

    Over de recente geschiedenis van Nederland, zie Nederland

    Bronnen

    Jan Brouwer, Geïllustreerde Encyclopaedie. 's-Gravenhage, 1894 (2e herziene druk) s.v. Nederland.

    A.J. Dekker, Geschiedenis van ons vaderland; leesboek voor de hoogste klassen der christelijke school. Tweede, gewijzigde druk. 's-Gravenhage: Joh. Ykema, 1906. Uit de tijdtafels is tekst genomen. 

    P. Louwerse, Geïllustreerde vaderlandsche geschiedenis. Amsterdam, 1908.

    L.J. Tielemans, Schetsen van de geschiedenis van ons vaderland. Arnhem, 1896. Uit de tijdtafel is tekst genomen. 

    Cor Steentjes, Jan van Exter, Kijk-leesboek van de vaderlandse geschiedenis. Baarn: Hollandia B.V., 1981. 

    Voetnoten

    1. ↑ Grotendeels naar de verdeling volgens A.J. Dekker, Geschiedenis van ons vaderland; leesboek voor de hoogste klassen der christelijke school. Tweede, gewijzigde druk. 's-Gravenhage: Joh. Ykema, 1906
    2. ↑ Bron: Schreeuw om Leven (jrg. 28, nr. 7, dec. 2012/jan. 2013) blz. 4.
    3. ↑ Zie De familienaam Boelens; oorsprong en spreiding van onze naam, op Familieboelens.nl
    4. ↑ Kaart stamt uit "The Public Schools Historical Atlas" by Charles Colbeck. Longmans, Green; New York; London; Bombay. 1905. Zie http://www.lib.utexas.edu/maps/historical/history_colbeck_1905.html


     
    Powered by MindTouch Core
    Verrijk Christipedia door informatie toe te voegen.
    Help mee de tekst te verbeteren. Zie Meedoen.