Complottheorie: verschil tussen versies
kGeen bewerkingssamenvatting |
kGeen bewerkingssamenvatting |
||
Regel 26:
'''Groepen.''' De groep kwaadwillenden is een groep die de complotdenker al wantrouwde. Vaak zijn de verdachte groepen machtig, hebben ze grote (of vermeend grote) invloed in de samenleving, zoals politici, staatsambtenaren ('deep state'), bankiers, media, wetenschappers; of zijn ze geheimzinnig en hebben ze invloedrijke leden in de maatschappij, zoals de [[Vrijmetselarij|Vrijmetselaars]]; of behoren ze tot een etnische minderheid met invloedrijke leden in de maatschappij, zoals de [[Joden]]. Helaas zijn de Joden de groep die in de geschiedenis het meest geleden hebben onder de gevolgen van complotdenken.
'''Oorsprong.''' De algemene oorsprong van complottheorieën bestaat in tweeërlei neiging van ons mensen<ref name=":0" />:
# onze neiging om vreemden of groepen, die geheimen hebben, te wantrouwen. Bij complotdenken
# onze neiging om uit te gaan van het ergste als er gevaar is of als er een ramp gebeurd is.
Beide genoemde neigingen hebben de emotie van vrees gemeen. Complottheorieën zijn altijd te verwachten ''in bange tijden''.
'''Vatbaarheid.''' We zijn allemaal in meer of mindere mate gevoelig voor complotdenken<ref name=":0" />. Doch bepaalde particuliere eigenschappen vergroten de kans dat iemand in een complottheorie gelooft: goedgelovigheid, lager opgeleid-zijn. Links- en rechtsextremisten geloven eerder aan een complottheorie. Mensen die aan een complottheorie geloven, geloven ook vaker in paranormale verschijnselen. Mensen die goed zijn in analytisch denken zijn minder geneigd in een complottheorie te geloven.
'''Symptomen.''' Symptomen van complotdenken zijn:
'''Onbewezen.''' Meestal wordt de term 'complottheorie' in ongunstige zin gebruikt: op onvoldoende gronden een samenzwering onderstellen. Een kenmerk van een complottheorie is dat zij onbewezen is.
'''(On)waarheid.''' Een complottheorie kan wáár zijn, maar evengoed onwaar; in elk geval is zij onbewezen. Een kwaad vermoeden kan later waar of onwaar ''blijken'' te zijn. Een voorbeeld is het vermoeden dat de Amerikaanse president persoonlijk betrokken is geweest bij het afluisteren van de democraten (Watergateschandaal). Dat vermoeden zou in 1973 onbewezen zijn, maar in 1974 kwam het bewijs voor de waarheid ervan. Toen het bewijs geleverd was, was het vermoeden geen complottheorie meer, maar een feit, een bewezen geval van een complot.
De argumenten, de ''gegevens'' die aangevoerd worden ter onderbouwing van de
'''Begronding.''' Complottheorieën verschillen in hun begronding. Sommige zijn goed voorstelbaar, andere zijn zeer vergezocht of bizar. De vergezochte theorie van de platte aarde zegt dat de aarde niet rond, maar plat is, en dat de wetenschap de mensheid daarover al eeuwenlang voorliegt. Een aanhanger ervan kan beweren dat iedere foto van de (bolvormige) aarde, gemaakt door de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, met een computerprogramma is gemanipuleerd. Sommige complottheorieën lijken goed doordacht; hun aanhangers beroepen zich vaak op een eigen onderzoek.
Regel 50:
* kwade vermoedens verwekken bij anderen
* lasteren
*tijd en energie verspillen in reactie op een fictief complot
'''Voorkomen en beoordelen.''' Geloof aan een complottheorie kan men voorkomen, althans de kans daarop verkleinen, door:
Regel 58 ⟶ 59:
Met de aldus verkregen kennis kan men de houdbaarheid van een complottheorie beoordelen of zelfs haar waarheid of onwaarheid vaststellen.
Is men gevoelig voor complotdenken, dan kan men beter zijn aandacht op andere zaken richten. <blockquote>''Flp 4:8 Overigens, broeders, al wat waar, al wat eerzaam, al wat rechtvaardig, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, als er enige deugd en als er enige lof is, bedenkt dat.'' (Telos) </blockquote>
== Bron ==
|
Versie van 15 mei 2020 10:27
Een complottheorie of samenzweringstheorie is een onbewezen theorie over een of meer gebeurtenissen die verklaard worden uit een complot (samenzwering). Anders gezegd, een onbewezen vermoeden dat een groep kwaadwillende mensen in het geheim immorele of zelfs criminele doelen nastreeft[1] of een bepaald doel met een kwaad middel (bijvoorbeeld bedrog) nastreeft. Deze groep mensen krijgen de schuld van het kwaad dat de theorie verklaart.
Complotdenken - te vaak, zonder voldoende gronden, een achterliggend complot vermoeden - komt ook onder christenen voor. Voorbeeld: "De baas van de Amerikaanse federale bank is een Illuminati-bankier."
Een complottheorie dient tot verklaring van een verschijnsel en leidt onze reactie op dat verschijnsel.
Voorbeelden:
- Keizer Nero heeft de grote brand van Rome (64 na Chr.) doen aansteken;
- De pest (dachten velen in de middeleeuwen, toen de pest uitbrak), is veroorzaakt door Joden die de watervoorziening hebben vergiftigd;
- De maanlandingen zijn in een tv-studio opgenomen[1];
- Overheden en de telefoonfabrikanten verzwijgen dat de straling van mobiele telefoons schadelijk is voor de hersenen;
- De aanslagen van 9 september 2001 in New York zijn bekokstoofd door de Amerikaanse president George Bush en de Amerikaanse inlichtingendienst CIA;
- De witte mannen na de Bijlmerramp in 1992 waren agenten van de Israelische geheime dienst (Mossad).
- Het christendom is tot stand gebracht om het Romeinse rijk te verenigen onder één religie[2].
- 5G-zendmasten zijn de echte oorzaak van de Covid-19-pandemie.
- China zit met voorbedachten rade achter de Covid-19-pandemie.
- Het Vaticaan streeft naar afschaffing van Christus en naar werelddictatuur en één wereldreligie[3].
Er zijn ook complottheorieën over de Bijbel, Jezus of (een deel van) het christendom[2]. Zo bestaat er bijvoorbeeld een vermoeden dat Jezus en het christendom zijn gemaakt door leden van verschillende geheime genootschappen, mysteriescholen en religies om het Romeinse rijk te verenigen onder één staatsreligie, en dat deze lui gebruik maakten van talloze mythen en rituelen die eerder bestonden en ze vervolgens bijeenvoegden in het christendom dat vandaag bestaat[2].
Op internet zijn plekken, 'krochten van het internet'[1], waar complotdenken heerst. Zogenaamde 'alternatieve websites' bevatten vaak uitlatingen van complotdenken.
Bijlmerramp. Op 4 oktober 1992 stortte een vliegtuig van de Israëlische luchtvaartmaatschappij neer in de Bijlmer (Amsterdam). Deze ramp kostte 43 mensen het leven. Na de rampen zagen ooggetuigen mannen in witte pakken. Lange tijd bleef het bestaan en de identiteit van deze mannen onduidelijk. Er rezen 89 verschillende verklaringen, waaronder "agenten van de Israëlische geheime dienst", "Franse bergingsploeg", "geneeskundigen van het Rode Kruis". Na de terroristische aanslag op het wereldhandelscentrum in New York op 11 september 2001 kwam er een theorie bij: de Bijlmerramp werd uitgevoerd door geheime diensten, als test voor de aanslag in New York. In 2009 schreef de burgemeester van Amsterdam aan het gemeentebestuur dat de witte mannen twee ambtenaren van de dienst Milieu- en Bouwtoezicht waren die buiten dienst even een kijkje gingen nemen op rampplek. "Met de bekentenis van de twee ambtenaren is het complotdenken vast nog niet ten einde. Want waarom komen ze nu pas met hun verhaal? En dan nog: wie waren die andere achttien?"[4]
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/9/9a/Antisemitisme_poster_Duitsland_Kriegsanstifter.jpg/262px-Antisemitisme_poster_Duitsland_Kriegsanstifter.jpg)
Groepen. De groep kwaadwillenden is een groep die de complotdenker al wantrouwde. Vaak zijn de verdachte groepen machtig, hebben ze grote (of vermeend grote) invloed in de samenleving, zoals politici, staatsambtenaren ('deep state'), bankiers, media, wetenschappers; of zijn ze geheimzinnig en hebben ze invloedrijke leden in de maatschappij, zoals de Vrijmetselaars; of behoren ze tot een etnische minderheid met invloedrijke leden in de maatschappij, zoals de Joden. Helaas zijn de Joden de groep die in de geschiedenis het meest geleden hebben onder de gevolgen van complotdenken.
Oorsprong. De algemene oorsprong van complottheorieën bestaat in tweeërlei neiging van ons mensen[1]:
- onze neiging om vreemden of groepen, die geheimen hebben, te wantrouwen. Bij complotdenken verdenken wij een groep die we reeds wantrouwden.
- onze neiging om uit te gaan van het ergste als er gevaar is of als er een ramp gebeurd is. Bijvoorbeeld, we lopen op de weg, zien een auto op ons afkomen en denken meteen aan het ergste: niet mijn been of voet, maar mijn leven is in gevaar! De grote schrik stelt ons in staat snel te reageren (of kan ons verlammen). In het algemeen is het nuttig om van het ergste uit te gaan. Maar als er meer tijd is om het gevaar te bezien of te onderzoeken, kunnen we tot een meer juiste overtuiging en meer passende reactie komen. Wat de auto betreft zouden we kunnen waarnemen dat zijn knipperlicht aangeeft, dat hij rechtsaf zal slaan, voordat hij ons bereikt.
Beide genoemde neigingen hebben de emotie van vrees gemeen. Complottheorieën zijn altijd te verwachten in bange tijden.
Vatbaarheid. We zijn allemaal in meer of mindere mate gevoelig voor complotdenken[1]. Doch bepaalde particuliere eigenschappen vergroten de kans dat iemand in een complottheorie gelooft: goedgelovigheid, lager opgeleid-zijn. Links- en rechtsextremisten geloven eerder aan een complottheorie. Mensen die aan een complottheorie geloven, geloven ook vaker in paranormale verschijnselen. Mensen die goed zijn in analytisch denken zijn minder geneigd in een complottheorie te geloven.
Symptomen. Symptomen van complotdenken zijn: met betrekking tot een gevaar of ramp gewagen van een achterliggend 'plan', een geheime 'bedoeling'. Men verwijst naar een bepaalde club, groep, organisatie met dat plan, die bedoeling. En soms zegt men weet te hebben van het oogmerk van deze groep.
Onbewezen. Meestal wordt de term 'complottheorie' in ongunstige zin gebruikt: op onvoldoende gronden een samenzwering onderstellen. Een kenmerk van een complottheorie is dat zij onbewezen is.
(On)waarheid. Een complottheorie kan wáár zijn, maar evengoed onwaar; in elk geval is zij onbewezen. Een kwaad vermoeden kan later waar of onwaar blijken te zijn. Een voorbeeld is het vermoeden dat de Amerikaanse president persoonlijk betrokken is geweest bij het afluisteren van de democraten (Watergateschandaal). Dat vermoeden zou in 1973 onbewezen zijn, maar in 1974 kwam het bewijs voor de waarheid ervan. Toen het bewijs geleverd was, was het vermoeden geen complottheorie meer, maar een feit, een bewezen geval van een complot.
De argumenten, de gegevens die aangevoerd worden ter onderbouwing van de complottheorie kunnen best voor een deel waar zijn, of zelfs alle waar, maar de conclusie is onvoldoende gegrond, het vermeende complot is niet aangetoond. Gegevens zijn vaak voor meerderlei uitleg vatbaar. Men kan er ook een complot in/achter denken.
Begronding. Complottheorieën verschillen in hun begronding. Sommige zijn goed voorstelbaar, andere zijn zeer vergezocht of bizar. De vergezochte theorie van de platte aarde zegt dat de aarde niet rond, maar plat is, en dat de wetenschap de mensheid daarover al eeuwenlang voorliegt. Een aanhanger ervan kan beweren dat iedere foto van de (bolvormige) aarde, gemaakt door de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, met een computerprogramma is gemanipuleerd. Sommige complottheorieën lijken goed doordacht; hun aanhangers beroepen zich vaak op een eigen onderzoek.
Risico. Het risico dat complotdenkers lopen is:
- dingen geloven die niet waar zijn, daarnaar handelen; door valse denkbeelden bevreesd en bezorgd raken
- kwade vermoedens verwekken bij anderen
- lasteren
- tijd en energie verspillen in reactie op een fictief complot
Voorkomen en beoordelen. Geloof aan een complottheorie kan men voorkomen, althans de kans daarop verkleinen, door:
- grondig onderzoek te doen
- kennis te nemen van de mening van verschillende deskundigen die geen aanwijsbaar (geldelijk) belang hebben bij een standpunt
- betrouwbare informatiebronnen te raadplegen
Met de aldus verkregen kennis kan men de houdbaarheid van een complottheorie beoordelen of zelfs haar waarheid of onwaarheid vaststellen.
Is men gevoelig voor complotdenken, dan kan men beter zijn aandacht op andere zaken richten.
Flp 4:8 Overigens, broeders, al wat waar, al wat eerzaam, al wat rechtvaardig, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, als er enige deugd en als er enige lof is, bedenkt dat. (Telos)
Bron
Waarom geloven mensen complottheorieën? Youtube.com: Universiteit van Nederland, 30 april 2020. Duur: 4 min. 37 sec. Voordracht door gedragswetenschapper Jan-Willem van Prooijen; wetenschappelijke behandeling van het onderwerp.
Meer informatie
Artikel Complottheorie op Wikipedia. Bevat ook verscheidene voorbeelden.
Artikel Veel Nederlanders geloven in complotten, op Nu.nl, 12 mei 2009. Resultaten van onderzoek; voorbeelden van complotideeën.
Marc Verhoeven, Laat u niet in met complottheorieën, op VerhoevenMarc.be. Een waarschuwing voor christenen.
Gevallen
Gevallen van complotdenken:
- Russische biologist: coronavirus is biologisch wapen van ‘wereldregering’ om 90% mensen uit te roeien, Brabosh.com, 7 maart 2020. Sterk staaltje van complotdenken door een Russische bioloog in verband met het coronavirus.
- Bossmaker: Als een postpakketje wordt u gechipt en getraceerd. Youtube.com: Bossmaker, 10 mei 2020. Duur: 27 min. 14 sec.
Voetnoten
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Waarom geloven mensen complottheorieën? Youtube.com: Universiteit van Nederland, 30 april 2020. Duur: 4 min. 37 sec. Voordracht door gedragswetenschapper Jan-Willem van Prooijen.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Bible conspiracy theory, en.wikipedia.org. Geraadpleegd 14 mei 2020.
- ↑ Bossmaker: Als een postpakketje wordt u gechipt en getraceerd. Youtube.com: Bossmaker, 10 mei 2020. Deze voordracht geeft blijk van complotdenken.
- ↑ Hans van der Beek, Jezus en andere mannen in witte pakken, artikel 28 aug. 2009 op Parool.nl