Eerbare kleding: verschil tussen versies
(4 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
Regel 488: | Regel 488: | ||
* [http://adafaye.com Ada Faye clothing] - Amerikaanse ontwerper en winkel, gericht op eerbare kleding. |
* [http://adafaye.com Ada Faye clothing] - Amerikaanse ontwerper en winkel, gericht op eerbare kleding. |
||
* [http://www.liliesapparel.com/ Lilies of the Field] - Kledingbedrijf van de familie Miller, dat zelf eerbare kleding ontwerpt en maakt. |
* [http://www.liliesapparel.com/ Lilies of the Field] - Kledingbedrijf van de familie Miller, dat zelf eerbare kleding ontwerpt en maakt. |
||
* [https://mun.fashion/ MUN Fashion] - Amerikaanse kledingbedrijf, gevestigd in Brooklyn New York. Biedt verhoudingsgewijs veel eerbare kleding. Instagram: https://www.instagram.com/mun.fashions/. |
|||
*[http://www.ringgerclothing.com/ Ringger Cloting] - Amerikaans kledingbedrijf, gespecialiseerd in eerbare kleding. |
*[http://www.ringgerclothing.com/ Ringger Cloting] - Amerikaans kledingbedrijf, gespecialiseerd in eerbare kleding. |
||
* [https://www.salt-honey.com/shop/vestis-apparel/2 Salt & Honey] - Amerikaanse kledingbedrijf, gericht op bescheiden, eerbare kleding. |
|||
* [http://www.shabbyapple.com/ Shabby Apple] - Amerikaans kledingmerk. Gesticht door een ontwerpster die lid is van de Mormonenkerk<ref>De naam van de ontwerpster is [http://www.mormonwiki.com/Athelia_Woolley_LeSueur:_Mormon_Designer Athelia Woolley LeSueur] (link naar een mormoonse website).</ref>. |
|||
*[https:// |
* [https://missionarymall.org/ MissionaryMall] - Amerikaanse webwinkel voor zendelingen van de Mormonenkerk. |
||
* [http://latterdaysistermissionary.com/product-category/shop-everything/page/3/?orderby=popularity Latter Day Sister Missionary] - Amerikaanse webwinkel voor vrouwelijke zendelingen van de Mormonenkerk. |
|||
*[https://dmfashion.com/ DMFashion] (DM = Diviine Modestee), modezaak met eerbare kleding. |
*[https://dmfashion.com/ DMFashion] (DM = Diviine Modestee), modezaak met eerbare kleding. |
||
*[https://www.etsy.com/nl/shop/BestTailor BestTailor], webwinkel op Etsy.com. |
*[https://www.etsy.com/nl/shop/BestTailor BestTailor], webwinkel op Etsy.com. |
||
Regel 532: | Regel 532: | ||
'''Femme à part.''' Video (4 min. 55 seconden) van de Franse christelijke kledingwinkel ''Femme à part:'' |
'''Femme à part.''' Video (4 min. 55 seconden) van de Franse christelijke kledingwinkel ''Femme à part:'' |
||
< |
<Youtube width="768" height="432">XpyNbKQNF84</youtube>''* Clip collection printemps-été 2022 * @Femme à part X@Apprendre les bonnes manières'' |
||
'''Bless Fashion.''' Video (36 seconden) van het Peruaanse christelijke kledingbedrijf ''Bless fashion:'' |
'''Bless Fashion.''' Video (36 seconden) van het Peruaanse christelijke kledingbedrijf ''Bless fashion:'' |
||
< |
<Youtube width="768" height="432">iiTe2FtIzUU</youtube> |
||
'''MUN Fashion.''' Video van het Amerikaanse kledingbedrijf ''MUN Fashion:'' |
|||
<Youtube width="768" height="432">qRrTKosWBDo</youtube> |
|||
'''Son de Flor'''. Enkele korte video's van het Litouwse kledingmerk ''Son de Flor'': |
'''Son de Flor'''. Enkele korte video's van het Litouwse kledingmerk ''Son de Flor'': |
||
< |
<Youtube width="768" height="432">mhxkp1VrF4E</youtube>''Son de Flor. Dreaming of Timeless Linen Dresses by Son de Flor'', 3 jan. 2019. |
||
<youtube>NbYhf8zy-3c</youtube><BR>''Enchanting Autumn by Son de Flor''. Youtube.com: Son de Flor, 1 mrt. 2019. |
|||
<youtube>mhxkp1VrF4E</youtube><BR>''Enchanting Autumn by Son de Flor''. Youtube.com: Son de Flor, 3 jan. 2019. |
|||
Een wandeling in de Rabbi Akivastraat van de ultra-orthodox Joodse stad Bnei Brak laat de kleding van orthodoxe vrouwen (jaar 2021) goed zien: [https://www.youtube.com/watch?v=2cedFi9cYQI Bnei Brak 2021 - ultra orthodox city, Rabbi Akiva Street, Israel]; Youtube.com: Amir Rimer Traveling, 1 aug. 2021; duur: 18 min. 10 sec. |
Een wandeling in de Rabbi Akivastraat van de ultra-orthodox Joodse stad Bnei Brak laat de kleding van orthodoxe vrouwen (jaar 2021) goed zien: [https://www.youtube.com/watch?v=2cedFi9cYQI Bnei Brak 2021 - ultra orthodox city, Rabbi Akiva Street, Israel]; Youtube.com: Amir Rimer Traveling, 1 aug. 2021; duur: 18 min. 10 sec. |
Versie van 21 jun 2024 19:48
Eerbare kleding is kleding die bescheiden, net, fatsoenlijk, welvoeglijk (betamelijk, passend) en zedig is. Vrouwen wordt opgedragen zich te tooien met eerbare kleding.
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/7/76/Vrouw_lezend_StockSnap.jpg/409px-Vrouw_lezend_StockSnap.jpg)
In zijn brief aan Timotheüs schrijft de apostel Paulus:
1Ti 2:9 Evenzo [wil ik] dat de vrouwen zich tooien met eerbare kleding, ingetogen en bezonnen, niet met het vlechten van het haar of met goud of parels of kostbare kleren, 1Ti 2:10 maar met goede werken, wat bij vrouwen past die belijden godvrezend te zijn. (HSV)
In het Engels spreekt men van 'modest clothing' of 'modest outfit'.
De aangehaalde tekst maakt ook duidelijk dat 'goede werken' (goede daden en gewoonten) bij eerbare kleding de mooiste tooi vormen. Goede werken èn eerbare kleding behoren beide bij godvrezende vrouwen.
Van de deugdelijke (= degelijke en deugdzame) huisvrouw in Spreuken 31 wordt gezegd:
Spr 31:22 Zij maakt voor zichzelf dekens, van fijn linnen en roodpurper is haar kleding. (HSV)
Kleding van fijn linnen en purper werd door de aanzienlijken gedragen. Zij is gekleed zoals het behoort, zoals het mag. Zij pronkt niet, maar evenmin vergeet zij het eerbaar en waardig optreden.[1] Mooi en bescheiden kunnen samengaan.
'Kleding'
De apostel Paulus spreekt in 1 Tim. 2:9 van 'eerbare kleding'.
1Ti 2:9 Evenzo [wil ik] dat de vrouwen zich tooien met eerbare kleding, ingetogen en bezonnen, niet met het vlechten van het haar of met goud of parels of kostbare kleren, 1Ti 2:10 maar met goede werken, wat bij vrouwen past die belijden godvrezend te zijn. (HSV)
Het Griekse woord vertaald door 'kleding' of ‘gewaad’ (Statenvertaling) is καταστολη, katastole. Het komt in het Nieuwe Testament alleen in 1 Tim. 2:9 voor.
In de Septuagint, de oude Joodse vertaling van het Oude Testament, komt het voor in Jes. 61:3.
Jes 61:3 om aangaande de treurenden van Sion te beschikken dat hun gegeven zal worden sieraad in plaats van as, vreugdeolie in plaats van rouw, een lofgewaad in plaats van een benauwde geest, opdat zij genoemd worden eiken van de gerechtigheid, een planting door de HEERE, om Hem te verheerlijken. (HSV)
De Statenvertaling, Herziene Statenvertaling, NBG51 vertalen het woord in Jes. 61:3 door ‘gewaad’; de NBV2004 door ‘kledij’; de Willibrordvertaling door ‘kleed’.
Het woord katastole komt van het werkwoord καταστελλω, katastelloo. Volgens het Grieks – Nederlands Lexicon (onderdeel van de Online Bible) betekent katastelloo: 1) laten zakken, of 2) stillen, doen bedaren. Dit werkwoord komt op twee plaatsen in het Nieuwe Testament voor:
Hnd 19:35 Nadat nu de stadsschrijver de menigte had gekalmeerd, zei hij; Mannen van Efeze, wie is er toch onder de mensen die niet weet dat de stad van de Efeziers tempelbewaarster is van de grote Artemis en van het beeld dat uit de hemel is gevallen? Hnd 19:36 Daar dan deze dingen niet tegen te spreken zijn, moet u zich rustig houden en niets overijlds doen. (TELOS)
Het afgeleide woord katastole betekent volgens het genoemde Grieks – Nederlands Lexicon dan ook “rustige, fatsoenlijke houding of kleding”. Volgens sommige uitleggers gaat het in 1 Tim. 2:9 om de bescheiden, stille houding, die mede uit de kleding blijkt; volgens anderen bedoelt Paulus de kleding zelf.
'Eerbaar'
“Eerbare kleding” staat er. “Eerbare” is de vertaling van het Griekse woord kosmioo (κοσμιω). Met 'eerbare' vertalen de Statenvertaling, de Herziene Statenvertaling, de Lutherse vertaling. De Statenvertaling:
1Ti 2:9 Desgelijks ook, dat de vrouwen, in een eerbaar gewaad, met schaamte en matigheid zichzelven versieren, niet in vlechtingen [des] [haars], of goud, of paarlen, of kostelijke kleding; (SV)
Zie Eerbaar voor het hoofdartikel over het begrip eerbaar.
Het Griekse woord blijkt, toegepast op kleding, lastig te vertalen. Andere vertalingen hebben: ‘waardige’, ‘sierlijke’, ‘zedige’, ‘stemmige’, ‘passende’, ‘netjes’, ‘betamelijk’[2]. De diverse vertalingen spreken elkaar niet tegen, maar brengen een eigenschap van zulke kleding naar voren.
Kledingwijze bij leerbedrijven
“Bedrijven willen niet dat mbo-leerlingen een stage bij hen volgen als hun kleding niet deugt. Dat wil zeggen: een naveltruitje, een korte broek of heel lage heupbroek zijn taboe bij 60 procent van de praktijkopleiders. Ook een petje of zonnebril wijzen zij af. Dit blijkt uit onderzoek van het kenniscentrum ECABO onder 1600 praktijkopleiders van leerbedrijven." (Nu.nl, nieuwsbericht uit november 2005)
De Amerikaanse vliegtuigmaatschappij United Airlines vindt dat de kleding van hun medewerkers aan boord van het vliegtuig representatief moet zijn. Dat geldt oo voor bekenden van een United-employé die gratis of met korting mogen vliegen. "Ze vertegenwoordigen op dat moment United. En zoals de meeste bedrijven vragen we medewerkers en deze passagiers kledingvoorschriften in acht te nemen", schrijft het bedrijf. "We vinden het belangrijk hoe we ons aan u presenteren, want dat beïnvloedt uw ervaring aan boord van onze vluchten." Het bedrijf verbiedt kleding waarbij het middenrif (borstspleet) of ondergoed te zien is, evenals minirokken, leggings, kleding met scheuren en zwem- of nachtkleding[3]. |
'Ingetogen en bezonnen'
De vrouwen hebben zich 'ingetogen en bezonnen' te tooien met eerbare kleding.
1Ti 2:9 Evenzo [wil ik] dat de vrouwen zich tooien met eerbare kleding, ingetogen en bezonnen, niet met het vlechten van het haar of met goud of parels of kostbare kleren, 1Ti 2:10 maar met goede werken, wat bij vrouwen past die belijden godvrezend te zijn. (HSV)
'Ingetogen' heeft hier het denkbeeld van terughoudendheid, bescheidenheid, onopzichtigheid, kuisheid. Zie Ingetogen voor het hoofdartikel over dit begrip.
'Bezonnen' geeft aan dat de vrouwen zich met gezond verstand kleden. Men kan er daarbij aan denken dat zij rekening houden met gelegenheid en aanwezigen. Het Griekse woord kan echter ook 'ingetogenheid, zelfbeheersing, gematigdheid' betekenen.
Bescheidenheid, matigheid, zedigheid, kuisheid uiten zich in eerbare kleding.
Ingetogenheid en bezonnenheid worden niet enkel van gelovige vrouwen verlangd. Het zijn eigenschappen die ook mannen sieren, ze worden zelfs van (mannelijke) opzieners geëist:
1Ti 3:2 Een opziener nu moet onberispelijk zijn, de man van één vrouw, beheerst, bezonnen, eerbaar, gastvrij, bekwaam om te onderwijzen, (HSV)
1Ti 3:2 De opziener dan moet onberispelijk zijn, man van één vrouw, nuchter, ingetogen, waardig, gastvrij, geschikt om te leren, (Telos)
Objectiviteit van eerbaarheid
Is eerbaarheid in kleding slechts een kwestie van tijd en smaak, of is er ook iets als een objectieve eerbaarheid. Als eerbaarheid slechts een kwestie van smaak was, veranderlijk als de mode, gebonden aan tijd en plaats, dan was de vermaning van Paulus niet nodig. De vermaning van Paulus geldt echter in alle tijden en culturen. Daarom werden 'primitieve' mensen aangespoord om, na hun bekering, niet alleen hun kannibalisme na te laten, maar ook om zich eerbaar te kleden.[4]
Kenmerken van eerbare kleding
Eerbare kleding heeft drie kenmerken:
- bescheidenheid. Tegendeel: buitenissig, opdringerig.
- kuisheid. Tegendeel: seksueel prikkelend, 'uitdagend'.
- waardigheid. Tegendeel: opzettelijk versleten, slordig.
Stand, levensopvatting en kleding
Gelovige vrouwen (en mannen) zijn van hoge komaf; ze zijn van hoge stand. Ze zijn kinderen van de God de Allerhoogste, de Koning der koningen. Hun uiterlijke verschijning moet passen bij de waardigheid van hun Vader.
Kleding laat soms zien soms wie de drager is, hoe hij of zij in het leven staat. Het is dus soms een uitdrukking van levensopvatting en levenshouding. “Een jurk laat zien wie je bent; ingetogen, expressief, brutaal, behouden, sexy?”[5]
Wanneer ons denken vernieuwd wordt en overeen gaat stemmen met het Woord van God, komt dat tot uiting in ons doen en laten, ook in onze verschijning, onze kleding.
Ro 12:1 Ik vermaan u dan, broeders, door de ontfermingen van God, dat u uw lichamen stelt tot een levende offerande, heilig, voor God welbehaaglijk, dat is uw redelijke eredienst. Ro 12:2 En wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt veranderd door de vernieuwing van uw denken, opdat u beproeft wat de goede, welbehaaglijke en volmaakte wil van God is. (Telos)
"Het is echt triest", klaagde een Amerikaanse christin in 2023, "dat ik als een christelijke vrouw naar islamitische kledingwebsites moet gaan om bepaalde eerbare dingen te vinden die ik nodig heb. Christelijke vrouwen staan niet bekend om hun ingetogenheid. Ze zien er nu net zo uit als de wereld."[6]
Maatschappelijke positie en kleding
Maatschappelijke positie is "de plek die je inneemt in de samenleving, gebaseerd op je inkomen, opleiding, functie en/of beroep."[7] Mannen (en vrouwen) met een bestuurlijke functie in de maatschappij kleden zich doorgaans eerbaarder. Wie zich eerbaar kleedt, wordt serieuzer genomen. Kleding heeft invloed op wat je over jezelf denkt en wat anderen over jou denken.
Voorbeelden
Bloggers
Hieronder enkele voorbeelden van eerbare kleding getoond door vrouwen die regelmatig over het onderwerp schrijven op internet:
Foto's hierboven: voorbeelden van Caroline Allen. Gebruik van de foto's is met haar toestemming. Over eerbare kleding schrijft zij op haar blog www.TheModestMomBlog.com.
Foto's hierboven: voorbeelden getoond door Olivia Howard en haar zus. Olivia heeft zich toegelegd op het ontwerpen / samenstellen van eerbare kleding (Eng. modest dress). Bron: FreshModesty.blogspot.nl. Gebruik van de foto's is met toestemming van Olivia Howard. "Ingetogenheid [Engels: modesty] wordt niet bepaald door de cultuur, maar veeleer door het Woord van God", zegt zij[8]. Haar devies luidt: „Dress outside your box, but inside His book!" (Vrij vertaald: "Kleed je eens anders, maar niet onbijbels")
Modeshows
Hieronder voorbeelden uit modeshows die eerbare kleding tonen.
Boven: modeshow georganiseerd door de internationale christelijke organisatie Pure Fashion (2007). Foto's door Ben Vigil[9].
Boven: modeshow in Moskou (feb. 2008) georganiseerd door de Russisch-Orthodoxe Kerk[10]. Kenmerkend: hoofddoekjes, geen broeken, roklengte over de knie en langer, geen split in de rok, geen doorschijnende stoffen, geen strakke kleding. Een seminarist die de modeshow bijwoonde, merkte op: "Alles is mooi, elegant, vrouwelijk en bescheiden"[11].
YouTubers
Er zijn christenvrouwen die op Youtube.com of een ander sociaal medium aandacht vragen voor eerbare kleding. In onderstaande korte video's toont Youtuber Abigail Byrd, een katholieke vrouw, zulke kleding.
Meer voorbeelden van eerbare kleding in verschillende tijden en culturen zijn te bekijken op de Pinterest borden (= prikborden met afbeeldingen) 'Eerbare kleding' en 'Eerbare bruidskleding'.
Oneerbare kleding
Kleding van het andere geslacht dragen
In de wet van Mozes wordt het dragen van kleding van het andere geslacht verboden.
De 22:5 Het kleed eens mans zal niet zijn aan een vrouw, en een man zal geen vrouwenkleed aantrekken; want al wie zulks doet, is den HEERE, uw God, een gruwel. (SV)
De 22:5 De kleren [Letterlijk: voorwerpen] van een man mogen niet door een vrouw gedragen worden, en een man mag geen vrouwenkleding aantrekken, want ieder die dat doet, is voor de HEERE, uw God, een gruwel. (HSV)
"De kleren van een man", letterlijk staat er "de voorwerpen van een man"[12]. In de Nieuwe Vertaling (2004) wordt het Hebreeuwse woord dan ook vertaald door "kleren en attributen".
De 22:5 Een vrouw mag geen kleren en attributen van een man dragen en een man mag geen vrouwenkleren dragen. Want de HEER verafschuwt ieder die zulke dingen doet. (NBV)
Zie verder bij Travestie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Zefanja tegen 'vreemde kleding'
De profeet Zefanja kondigde de dag van Gods oordeel aan. Hij spreekt afkeurend over "gekleed gaan in uitheemse kleding". De Statenvertaling heeft "vreemde kleding".
Sef 1:8 Het zal gebeuren op de dag van het offer van de HEERE dat Ik de vorsten zal straffen, en de koningskinderen, en allen die gekleed gaan in uitheemse kleding. Sef 1:9 Ook zal Ik op die dag straffen allen die over de drempel springen, die het huis van hun heren vullen met geweld en bedrog. (HSV)
Wij weten niet welke grief de profeet tegen de toenmalige kledij van vele aanzienlijken had. Wellicht dat zij uitheems was[13]: dat vele aanzienlijke Israëlieten zich kleden met Egyptische, Babylonische of andere vreemde kleding, en daardoor te kennen geven, dat ook hun gezindheid van God en Zijn volk vervreemd is[14].
Sommigen verstaan erdoor dat men zich kleedde naar de wijze van afgodische priesters; er was een bijzondere kledij voor de dienst van elke afgod (vgl. 2 Kon. 10:22). Er waren in latere tijden bijzondere kleren voor de priesters van Saturnus en de priesteressen van Ceres. Waarschijnlijker is dat wulpse Israëlieten de kleding van heidenen navolgden[15].
De woorden "die zich kleden met vreemde kleding" kunnen ook slaan op mannen die zich met vrouwenkleding kleedden, en op vrouwen die mannenkleding droegen, wat streed tegen een uitgedrukte wet (Deut. 22:5)[15]. Het dragen van kleding van het andere geslacht was van een plechtigheid die men bij de dienst van sommige afgoden gebruikte[15].
Uit dit vers blijkt dat al in de tijd van het Oude Testament er in de kleding een duidelijk verschil was tussen hen die de wereld, het heidendom wilden volgen, en degenen die de Heer wilden volgen[16]. Een predikant paste de les aldus toe: "In hun wereldse kleding laten christenen zien dat ze vervreemd zijn van de vreze des Heeren"[16].
Heidense kleding in de dagen van Paulus
Paulus gaf zijn voorschrift aangaande kleding in een brief aan zijn medewerker Timotheüs, die in Efeze werkzaam was (1 Tim. 1:3). De heidense vrouwen in deze havenstad liepen er vaak oneerbaar bij. Teksten uit de klassieke Oudheid leren ons dat het ging om korte rokken, laag uitgesneden halzen en het benadrukken van de lichaamslijn. Gelovige vrouwen en meisjes behoren zich daarentegen eerbaar te kleden, kuis.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Salman_Khan_in_May_2012.jpg/353px-Salman_Khan_in_May_2012.jpg)
Wanneer is kleding oneerbaar
Als oneerbaar, onwelvoeglijk, onnet, onwaardig kan de volgende kleding worden aangemerkt:
- vies
- slordig, slonzig
- kapot, stuk, gescheurd
- niet passend bij de gelegenheid
- opdruk (print) met schunnige of kwaadaardige tekst of afbeelding
Het is duidelijk dat 'vies' relatief is. Wie werk doet waarbij als gevolg van de aard van het werk zijn kleren vies maakt, treft uiteraard geen blaam. En wie arm is, is licht 'armoediger' gekleed, dan wie rijk is.
Johannes de Doper droeg een kameelharen kleed en een leren gordel. De Heer Jezus zei van hem:
Mt 11:8 Maar wat bent u gaan zien? Een mens in zachte kleren gekleed? Zie, zij die de zachte kleren dragen, zijn in de huizen van de koningen. (TELOS)
Peperduur ogende kleding is oneerbaar als het in de gegeven omstandigheden strijdig is met bescheidenheid, ingetogenheid.
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/8/84/Bedekking_ondergoed_Wikihow.jpeg/300px-Bedekking_ondergoed_Wikihow.jpeg)
Bij vrouwen in het bijzonder kan kleding oneerbaar maken:
- te strakke kleding
- doorschijnende kleren, die bijvoorbeeld borsten, bh of bovenbenen laten zien[17]
- blote schouders
- lage uitsnijding van de halsopening, open blouse, decolleté
- naveltruitje
- mini- of microrok
- kleding zonder binnenvoering die het lichaam aftekent
- mannenkleding dragen
- buitenissige opzichtige kleding, dikwijls bij wereldse artiesten
"Op de Technische Universiteit in Eindhoven (TU/e) zijn schilderijen van de muur gehaald na klachten van studenten. Op de vijf doeken waren witte mannen in toga’s en vrouwen in jurken met een flink decolleté te zien." Een scheikunde-studente "vertelt dat ze zich onprettig voelde wanneer ze in de vergaderruimte een meeting had. 'Ik voel me er niet door geïntimideerd, maar ze geven me het signaal dat deze omgeving niet voor mij is.'" (Omroep Brabant, nieuwsbericht van 17 nov. 2022).
Bij mannen:
- lage hals
- afzakbroeken
- bouwvakkersdecolleté: bovenkant van de bilspleet wordt zichtbaar bij het vooroverbuigen
- vrouwenkleding dragen
Een groot deel van de Nederlandse vrouwen loopt er zomers nogal 'bloot' bij, schaamteloos en zedeloos. De vrouw die de zedeloze mode volgt, verlaagt zichzelf zedelijk.
Niet-extreme voorbeelden van niet-(geheel) eerbare kleding zijn te vinden op het Pinterest bord Niet-eerbare kleding.
Minirok. Het dragen van een mini- of microrok op je werk kan door collega's verstaan worden alsof de draagster probeert te compenseren voor vaardigheden die zij op andere terreinen mist. Volgens een etiquette expert[18] is de knie een visueel anker. Het trekt de aandacht van mensen naar beneden, in plaats van naar het gezicht (wat zou moeten), als zij de rokdraagster naderen.
In Israël worden bij sommige kerkelijke gebouwen vrouwen die te bloot gekleed zijn tegengehouden. Gidsen kunnen daar tevoren op wijzen.
Gevolg van oneerbare kleding
Oneerbare kleding van vrouwen die uitdagend en sensueel is heeft meerdere gevolgen:
1. Ze trekt de aandacht naar lichaamsdelen. De aandacht wordt getrokken naar benen, borsten en/of billen. Het gevolg voor de oneerbare geklede brouw is dat zij verkeerde type mannen aantrekt. Prostituees kleden zich schaars om de aandacht van mannen te trekken en hen tot zich te lokken.
2. Ze wekt lust bij mannen, die in denken of doen te ver kunnen gaan, een grens gaan overschrijden[19].
Mattheüs 5: 28 Maar Ik zeg u, dat ieder die een vrouw aanziet om haar te begeren, al overspel met haar gepleegd heeft in zijn hart.
Mattheüs 18: 9 En als uw oog u een aanleiding tot vallen is, trek het uit en werp het van u; het is beter voor u met een oog het leven in te gaan, dan met twee ogen in de hel van het vuur geworpen te worden.
Dat "aanzien om haar te begeren" (Matth. 5:28) kan gewekt zijn door haar 'uitdagende' kleding. Onze kleding mag het andere geslacht geen aanleiding tot vallen geven. En de ander moet zichzelf beheersen en niet ten val komen. Het is echter niet goed "iets te doen waardoor uw broeder struikelt of ten val gebracht wordt of waarin hij zwak is" (Rom. 14:21)
Ro 14:21 Het is goed geen vlees te eten of wijn te drinken, of iets te doen waardoor uw broeder struikelt of ten val gebracht wordt of waarin hij zwak is. (Telos)
1Co 8:13 Daarom, als voedsel mijn broeder een aanleiding tot vallen geeft, zal ik in eeuwigheid geen vlees eten, om mijn broeder geen aanleiding tot vallen te geven. (Telos)
3. Ze geeft een fout voorbeeld aan meisjes en aan andere vrouwen, die kunnen gaan denken dat het normaal is zich zo te kleden.
Kledingvoorschriften voor de conferentiegangers
We zijn als Heart Cry–team niet gewend om te spreken over kledingregels. Toch voelen we ons gedrongen om hierover iets met jullie te delen. Vaders en moeders, wilt u uw zonen èn dochters hierin ook onderwijzen? Bron: Stichting HeartCry, e-mail van 30 mei 2014 aan conferentiegangers. |
Oorzaken van oneerbare kleding bij gelovigen
De oorzaken van oneerbare kleding bij gelovigen zijn:
- de heersende mode met haar onkuise aspecten;
- de gewone neiging tot aanpassing aan de sociale groep;
- onwetendheid;
- gebrek aan eerbare alternatieven.
Mode. Een eerste oorzaak is mode van de vrouw die in kledingbladen en op straat vertoond wordt. De mode wisselt[20] en wordt gestuwd door commerciële belangen.
Gebrek aan eerbare alternatieven. Blijkens de reacties van gelovige vrouwen valt het niet mee om eerbare kleding te kopen in de omgeving waar zij wonen; kleding die èn eerbaar èn smaakvol, elegant is. Scholen met een christelijke identiteit zijn er veel, kledingwinkels met een dito identiteit zijn er weinig.
Vrouwen die zich eerbaar wensen te kleden hebben in het Westen moeite om goede kleding te kopen. Dat geldt niet alleen voor christenvrouwen. Een moslimmode-ontwerpster merkte op: "Jonge, modieuze Moslims hebben moeite met kleding kopen in populaire Westerse winkels, omdat de roklengtes en decolletés vaak ongeschikt zijn."[21]
Aanpassing. Een tweede oorzaak is dat wij mensen geneigd zijn om ons aan te passen aan de meerderheid; we zijn geneigd om normaal te vinden wat de meerderheid normaal vindt; we zijn geneigd om mooi te vinden wat de meerderheid mooi vindt. We worden in ons denken en doen, inwendig en uitwendig beïnvloed door onze omgeving. Op zichzelf is daar niks mis mee, maar er kleeft een risico aan, namelijk dat wij meegaan in zaken waarin wij niet moeten meegaan.
De uitwendige aanpassing verraadt een inwendige aanpassing. Waarom gaan mensen zich oneerbaar werelds kleden? Omdat de wereld in hun hart zit. De manier waarop wij ons kleden, spreekt van ons innerlijk[16].
Onwetendheid. Een derde oorzaak van oneerbare kleding bij christenvrouwen is onwetendheid. Zij zijn mogelijk niet bekend met Paulus' kledingvoorschrift. En als zij er al mee bekend zijn, weten zij er geen inhoud en gevolg aan te geven. Verder zijn veel vrouwen, ook christenvrouwen, niet bekend met de werking van vrouwelijk bloot (blote schouders, benen, borsten, billen) op de zielen van mannen. Zij reageren anders op bloot. Zij weten niet dat mannen meer dan hen visueel zijn ingesteld als het om seksuele aangelegenheden gaat.
Mt 5:28 Maar Ik zeg u, dat ieder die een vrouw aanziet om haar te begeren, al overspel met haar gepleegd heeft in zijn hart. (TELOS)
Merk op dat de waarschuwing het "aanzien" door mannen betreft, het aanzien van een andere dan de eigen vrouw. Wanneer een vrouw zich (geweten of ongeweten, willens of onwillens) oneerbaar in de zin van onkuis kleedt wekt zij de begeerte van mannen op en doet hen dus geen goed. Onzedige vrouwmode past bij de oneerbare, de wulpse, de schaamteloze, de niet-zedige vrouw, die zich uitdagend, opzichtig, grof of verfijnd verleidelijk kleedt. De eerbare en zedige vrouw kleedt zich naar goede zeden met edele vrouweneer. De zedige vrouw voelt de zedelijkheidsmaten fijn aan. In onze schaamteloze cultuur wordt dat gevoel niet vanzelf bijgebracht, maar moet ontwikkeld worden.
Ro 12:2 En wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt veranderd door de vernieuwing van uw denken, opdat u beproeft wat de goede, welbehaaglijke en volmaakte wil van God is. (TELOS)
De uitwendige aanpassing verraadt een inwendige aanpassing.’ Waarom gaan mensen zich werelds kleden? Omdat hun hart al lang in de wereld zit. De manier waarop wij ons kleden, zegt veel over ons innerlijk.
Onze uitwendige vorm verandert door de vernieuwing van ons denken.
'Het gaat om het innerlijk'. Vooral in evangelische kringen heerst de gedachte dat God het innerlijk belangrijk vindt, niet de buitenkant. Nu is het innerlijk inderdaad het belangrijkste. Maar het uiterlijk is beslist niet van verwaarloosbaar belang. In het Nieuwe Testament vinden we voorschriften met betrekking tot uitwendig gedrag en voorkomen: (on)gedekt bidden en profeteren, bescheidenheid in haardracht, eerbare kleding.
Richtlijnen
De volgende richtlijnen zijn niet bedoeld als een wet, maar als een richtlijn of aanbeveling. Ze willen een antwoord geven op de vraag: Wat is eerbare kleding? Ze zijn bedoeld om "eerbare kleding" praktisch uit te werken.
Bedekking
Kleding heeft de functie om het lichaam te bedekken. Kleding is gegeven om te verhullen en niet om te onthullen. Een gelovige vrouw moet van haar lichaam daarom niet meer tonen dan waardig of zedig is. Laten de vrouwen en meisjes zich zo kleden dat ze geen aanleiding geven tot zondige en overspelige gedachten.
Halsopening. Hoe open of laag de hals? Zorg dat de borstspleet bedekt blijft. En neem de bukproef: als ik buk, geef ik dan inkijk? Een goede aanbeveling is: niet lager dan twee vingers onder het sleutelbeen[22].
Lengte van rok of jurk. Eerbare kleding kan niet met centimeters worden afgemeten. Wat de lengte van rok of jurk betreft, is de minimale 'eis' dat de knieën bedekt zijn als men zit. Henriette Kuiper, de dochter van de bekende Abraham Kuyper, gaf ooit de volgende goede raad aangaande de roklengte: „Wie een japon of blouserok koopt neme toch eerst de zitproef. Zo dikwijls is een rok niet te kort, als men staat of loopt, maar wórdt hij tekort als men gaat zitten, en de rok optrekt tot boven de knieën soms. Men vrage aan de verkoopster een stoel, en ga daarop, met de rok aan, voor een lage spiegel zitten. Dan kan men zelf zien, of de rok, bij 't zitten, eerbaar blijft of oneerbaar wordt"[23]. Veel wereldse vrouwen dragen korte rokken, 'mini-rokken'. Het dragen van minirokken kwam in de jaren '60 van de 20e eeuw op, al werden de eerste minirokken al in de jaren '30 gezien.
Zorg dus dat de rok of jurk lang genoeg en de kraag hoog genoeg is. Wees 'lang van stof' en 'hoog van inzicht'.
Losjes. Kleding die meer of minder losjes gedragen wordt, verhult de vrouwelijke lichaamslijn. Strakke kleding daarentegen doet de vrouwelijke vormen, de vrouwelijke lijn, uitkomen. Het is beter terughoudend, ingetogen te zijn en niet (te) strakke kleding te dragen.
Het is beter God te behagen dan bij de wereld in de smaak te vallen.
De 3 L's "Onlangs leerde een medechristen mij een waardevolle vergelijking voor bescheidenheid [in kleding]. De 3 L's: LANG, LOSJES en LAGEN. (...) Wat zou er gebeuren als we de vergelijking naar onze garderobe brachten?" (Jane Martin, 2013)[24]
Een bijkomend voordeel is dat losse kleding als een jurk bij warme dagen koeler is dan een strakke broek.
Tip: extra laag
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/9/98/Bedekking_met_t-shirt_sincerely_media.jpg/300px-Bedekking_met_t-shirt_sincerely_media.jpg)
Oneerbare kleding kan vaak eerbaar worden gemaakt door een laag toe te voegen.
Halftee, sliptee. "Het kan ongelooflijk moeilijk zijn om bescheiden kleding te vinden. Alles is zo laag gesneden, of de jurk is super schattig, maar heeft spaghettibandjes in plaats van een echte mouw," schrijft Caroline Allen, die over eerbare kleding schrijft op haar website TheModestMomBlog.com[25]. Om dergelijke kleding niet af te schrijven, maar toch te kunnen dragen, beveelt zij het dragen van een kort T-shirtje met ronde hals aan, in Engels een halftee[26] genoemd, letterlijk 'half T-shirt'. Een halftee valt niet over de buik en heeft een zachte, niet-glijdende band die onder de beha komt. De mouwlengte is verschillend.
Problem Solve with the Crew Neck Boyfriend Sleeve from Halftee. Youtube.com: Halftee, 28 apr. 2020. Duur: 18 sec. |
Styling my halftees (modest cropped tees). Youtube.com: ModestyandFeminity, 16 mei 2024. Duur: 1 min. 49 sec. Ondertiteling beschikbaarop Youtube. |
Een wikkeljurk/voedingsjurk met een lage V-hals of een gewone jurk met zo'n halsopening gecombineerd met een halftee stelt moeders in staat zich bovenaan eerbaar te bedekken, terwijl zij makkelijk de borst kunnen ont-dekken om borstvoeding te geven. Een ander voordeel van de halftee is dat in warme zomermaanden een extra laag over de buik wordt vermeden.
Een T-onderjurk (Engels: sliptee) kan worden gebruikt om te bedekken en om warmer te kleden. De volgende video laat dat zien:
Solve your dress problems with a SLIPTEE from Halftee!. Youtube.com: Halftee, 28 apr. 2020. Duur: 41 sec.
Zie Halftee.com voor een site die de korte t-shirts en t-onderjurken verkoopt.
Netjes
Het begrip eerbare kleding is ruimer dan bedekkende kleding. Het Griekse woord kosmios, dat in de grondtekst van 'eerbare kleding' gebruikt wordt, heeft de gedachte van orde, harmonie, sierlijkheid, netheid. Op sommige kledingstukken zijn door de fabrikant opzettelijk beschadiging aangebracht, ze wekken daardoor de indruk van kapot- en versleten te zijn. Vieze en beschadigde kledingstukken verdienen het predicaat 'eerbaar' niet.
Gelegenheid
Het is verstandig bij de kledingkeuze rekening te houden met de gelegenheid waar je je zult ophouden (werkomgeving, feest, sollicitatiegesprek, kerkelijke samenkomst, thuis, enz.). In de kerk kleed je je uiteraard anders dan op het strand. Thuis kleed je je soms anders dan op je werk. Bij sommige soorten werkomgeving past bepaalde kledij beter dan bij andere. En in sommige kerken kun je beter een rok dragen om niet onnodig op te vallen of ergernis te geven.
In een uitnodiging voor (bijvoorbeeld) een afscheidsreceptie van een directeur kan om bepaalde kleding worden gevraagd, bijvoorbeeld "informeel". Voor christenen geldt bij álle maatschappelijke gelegenheden: "eerbaar".
In de kerkelijke samenkomst, waar wij betrekkelijk dicht op elkaar zitten, is het beter om de schouders en bovenarmen te bedekken en te zorgen dat de halsopening ook achter op de rug niet laag uitvalt.
Vrij in kledingkeuze
Een gelovige is geroepen om vrij te zijn. Die vrijheid moeten wij echter niet gebruiken als een aanleiding voor het vlees.
Ga 5:13 Want u bent geroepen om vrij te zijn, broeders; gebruikt echter de vrijheid niet als een aanleiding voor het vlees, maar dient elkaar door de liefde. (TELOS)
We zijn vrij in onze kledingkeuze en hebben onze persoonlijke vrijheid. Andere mensen mogen daar niet over heersen, noch mode-ontwerpers, noch medegelovigen noch de heersende cultuur.
Onze vrijheid is evenwel geen bandeloosheid, d.w.z. geen vrijheid van het vlees, die zich van God noch gebod iets aantrekt en de zonde dient. Bekering kan gevolgen hebben voor onze kledingkast. We zijn vrijgemaakt van de wet, de zonde, de wereld en om God en medemens in liefde te dienen.
We kunnen God welbehaaglijk zijn en in liefde dienen door Zijn geboden te doen. Wat betreft kleding heeft God door de apostel Paulus een voorschrift gegeven. Daarom is het goed na te denken over de toepassing ervan en elkaar op te wekken eerbaar en ingetogen te kleden. Is de kleding die ik hier in de winkel zie hangen eerbaar? Wil ik die dragen? Kan ik die eerbaar maken door combinatie met een ander kledingstuk? Is het zo in overeenstemming met de wil van de Heer?
Voordelen van eerbare kleding
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/e/ec/Vrouw_lezend_op_strand_-_Ben_White.jpg/426px-Vrouw_lezend_op_strand_-_Ben_White.jpg)
Het allereerste voordeel is dat eerbare kleding in overeenstemming is met de wil van God.
Een tweede voordeel is dat eerbare kleding een eerbare bejegening door het andere geslacht bevordert. Wie zich sletterig kleedt, wordt gauwer als een slet behandeld. Wie zich eerbaar kleedt, wordt vaker als een 'dame', met achting bejegend.
Een derde voordeel is dat de aandacht van mannen meer naar jouw persoon en karakter dan naar je lijf wordt geleid.
"Ik voel mij het mooist wanneer ik eerbaar gekleed ben. Het voelt alsof mannen in mijn ogen kunnen kijken om mij meer te leren kennen in plaats van alleen maar meer van mijn lijf te willen kennen." — Catherine Palmer, jonge vrouw[27].
Een vierde voordeel is dat ingetogen en kuis geklede vrouwen meer kans op bevordering in hun beroep maken dan sexy geklede vrouwen, bijvoorbeeld vrouwen met een decolleté of te korte rok. Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat vrouwen in hoge posities die zich sexy kleden minder bekwaam worden geacht en vaker bij een promotie worden gepasseerd dan hun meer bescheiden geklede vrouwelijke collega's[28]. Als je op wilt klimmen, sluit de laag uitgesneden top[29].
Eerbaar, saai en ouderwets
Waardetermen als 'saai', 'lelijk', 'ouderwets', 'oudbakken', 'stijf', 'truttig' of 'tuttig' zijn uitdrukkingen van smaak, van subjectieve waardering. Die waardering is onderhevig aan wat 'men' in een bepaalde tijd 'vlot', 'mooi', 'flatteus' enz. vindt.
'Eerbaar' staat los van waarderingen van smaak. Eerbare kleding is geenszins hetzelfde als lelijk, saai, ouderwets, enz. Eerbare kleding doet geen afbreuk aan schoonheid of vrouwelijke aantrekkelijkheid, ze kunnen heel goed samengaan. Ingetogenheid met eerbare kleding vergroot de (zedelijke) schoonheid en aantrekking van een vrouw.
Vooral meisjes, tieners en twintigers willen zich echter eigentijds ('modieus') kleden en hun eigen smaak, die door hun omgeving wordt beïnvloed, volgen. Eerbaarheid kan heel goed samengaan met eigentijdse kleding, maar niet met alle kleding van deze tijd.
Zie de talloze voorbeelden op het pinterestbord Eerbare kleding.
Er zijn ontwerpers - zij het weinig - die bewust werken aan kleding die eerbaar èn eigentijds is.
Eerbaar en praktisch
Evenals eerbaar van een andere orde is dan 'flatteus' of 'saai' (of een andere uitdrukking van smaak, zie hierboven), is eerbaar ook een andere dimensie dan 'praktisch' of 'onpraktisch'. Een rok van een eerbare lengte, bijvoorbeeld een roklengte tot op de vloer, is onpraktisch op de fiets, in de huishouding, tijdens het winkelen. "Ik liep in de Blokker de trap af, trapte op mijn zoom en viel recht in de armen van de bedrijfsleider," vertelde iemand[30]. Dezelfde rok kan echter goed gedragen worden bij (feestelijke) gelegenheden waar de praktische kant niet zo telt. Bij de keuze van eerbare kleding let men met recht op 'smaakvol' èn 'praktisch'.
Eerbare kleding en de rest
Eerbare kleding is een onderdeel van iemands hele voorkomen. Is mijn hele verschijning eerbaar? Afbreuk aan de eerbaarheid doen een dikke laag makeup, of een brutale houding, een opzichtige lading sieraden, een ingewikkeld en overdreven kapsel.
Goede werken
Goede werken maken iemand mooi, ze vormen een uitnemender sieraad dan mooie kleding. Mooier dan ingewikkelde kapsels, mooier dan goud of parels of kostbare kleren zijn goede werken.
1Ti 2:9 Evenzo [wil ik] dat de vrouwen zich tooien met eerbare kleding, ingetogen en bezonnen, niet met het vlechten van het haar of met goud of parels of kostbare kleren, 1Ti 2:10 maar met goede werken, wat bij vrouwen past die belijden godvrezend te zijn. (HSV)
Een godvrezende vrouw die bij haar eerbare kleding goede werken voegt, verhoogt daarmee voor God en mensen haar schoonheid.
Eerbare kleding en opvoeding
Eerbare kleding is een aangelegenheid van jong en oud. Pas daarom geen oneerbare mode toe op kinderen, maar kleed ze eerbaar.
Tot voorbeeld dienen
Alle zedige gelovige vrouwen en onder hen vooral die vrouwen die vooraan staan, moeten de moed hebben een voorbeeld te geven. Zij moeten de oneerbare mode van de wereld durven trotseren, en zich zedig kleden zoals het christenvrouwen betaamt. Hun zedigheid in de kleding zij bekend niet alleen in de christengemeente, maar ook daarbuiten, op straat en bij avondgelegenheden. Hebben christenvrouwen de moed zich bij avondfeesten te onttrekken aan de aldaar veelal gangbare mode, of missen zij de christelijke moed om — als zij daar aanwezig moeten zijn — te verschijnen in een onberispelijke kledij in plaats van in een 'gewaagd avondtoilet'? Fier uitgesproken en betoonde moed zal tal van zwakke zusters bevestigen en versterken.
Verschillen tussen christenen
Onder christenen individueel is verschil van smaak èn ook van mening over de vraag of een rok van deze of lengte nog wel eerbaar is. Of een vrouw überhaupt een broek kan dragen? Of blote schouders in een trouwjurk aanvaardbaar zijn? Enzovoorts.
En ook tussen christelijke groeperingen bestaan verschillen in mening en kledingstijl. Gelovigen van de westerse kerk (katholieken, protestanten) kleden zich - in het algemeen gesproken - 'bloter' dan de gelovigen in de oosterse kerk (Russisch-orthodoxe kerk, Grieks-orthodoxe kerk, enz.). In de westers kerk kleden gelovigen in de gereformeerde gezindte kleden zich in het algemeen netter en zediger dan gelovigen in evangelicale kringen. Voorbeelden van christelijke gemeenschappen waar eerbare kleding gewoon is zijn de doperse groeperingen van de Amish[31] en Hutterieten.
De gereformeerde gezindte in Nederland kent kledingwinkels voor die gezindte, de zogenaamde 'Refowinkels'. Opvallend is dat, uit het oogpunt van de bovenvermelde criteria van eerbare kleding, er (anno 2015) relatief weinig lange rokken en jurken te koop zijn[32] en dat veel 'Refokleding' voor vrouwen nauwsluitend is[33].
Bij verschil van mening is het goed
- in de eerste plaats naar de Schrift te luisteren
- naar elkaars argumenten te luisteren
- een eigen mening te vormen. Vergelijk Rom. 14:5: "De een acht de [ene] dag boven de [andere] dag, maar de ander acht al de dagen [gelijk]. Laat ieder in zijn eigen geest ten volle overtuigd zijn. (HSV)
- met elkaar rekening te houden, zeker als iemands geweten geraakt wordt. Een voorbeeld. Wie van plan is een kerkelijke samenkomst te bezoeken waar de vrouwen uit overtuiging een rok of jurk en geen broek dragen, doet er goed aan zich aan te passen en af te zien van het dragen van een broek. Want als je wel een broek draagt, kwets je de gevoelens van de broeder of zuster, val je onnodig op en leidt je anderen onnodig af.
Jodendom
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/d/d9/Vrouwen_Oude_Testament_Elle_Stallings_Pixabay.jpg/300px-Vrouwen_Oude_Testament_Elle_Stallings_Pixabay.jpg)
Tsnioes. De Joodse term voor bescheidenheid of ingetogenheid in houding, gedrag, voorkomen en kleding van mannen en vrouwen in hun onderling verkeer heet tsnioet of tsnioes (Eng. tzniut, tznius). De Talmoed leert orthodoxe Joden in hun kleding bescheiden te zijn.
Mannen hebben zich waardig te kleden. Orthodoxe mannen dragen een keppel (kipah). Rondlopen met een blote borst of in strakke broeken is ongepast.
Vrouwen hebben zich te kleden zonder seksuele aandacht te trekken. Van sleutelbeen tot knie dient hun lichaam bedekt te zijn: borst, bovenarmen tot (en met) de ellebogen, bovenbenen tot en met de knieën. Orthodoxe vrouwen hebben mouwen die de ellebogen bedekken, en ze dragen rokken die de knieën bedekken. Een roksplit kan ongepast zijn, zodat men vaker schopplooien ziet. Broeken zijn verboden. Voor strikt-orthodoxen heeft kleding louter een praktische functie. De orthodoxen en modern-orthodoxen experimenteren vrijer met kleding.
Hoofdbedekking van de vrouw. Een getrouwde vrouw behoort haar hoofdhaar te bedekken met een pruik, sjaal of muts. De hoofdbedekking van orthodoxe jodinnen is verscheiden. Sommige ultra-orthodoxe chassidische joodse vrouwen scheren hun hoofd en dragen een hoofddoek of tulband. De modern-orthodoxe vrouw draagt slechts een kleine bedekking op het haar of ze dragen een pruik die met het haar is samengevoegd.
Jurk/rok. Ten aanzien van de jurk hanteren orthodoxen verschillende regels. Zij die vasthouden aan strikte regels van bescheidenheid - meestal de ultra-orthodoxen joden - dragen jurken en rokken die ruim over de knie vallen, panty's die geen huidskleur tonen en mouwen tot hun handpalm. De modern-orthodoxe vrouwen dragen vaak rokken tot aan de knieën, mouwen tot de elleboog en dunne panty's die nauwelijks te onderscheiden zijn.
Foto's: eerbare kleding in de straten van Jerzualen (2015)[34]
Waarom dragen joodse vrouwen een rok? Youtube.com: Orot Joodse Televisie, 23 nov. 2016.
Zie onder 'Meer informatie' voor boeken over het onderwerp eerbaarheid op joods standpunt.
Islam
Moslimvrouwen kleden zich doorgaans zedig en zijn daarin een voorbeeld voor westerse vrouwen. De Islamitische eerbare kledingstijl heet 'hijab'. Twee dingen vallen op: bedekking van het lichaam en de hoofddoek.
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/thumb/4/4a/Eerbare_kleding_moslimvrouwen.jpg/873px-Eerbare_kleding_moslimvrouwen.jpg)
Immigranten uit Islamitische landen vinden dan ook dat de westerse vrouw zich vaak niet netjes kleedt. Wanneer onkuis geklede westerlingen in Islamitische landen komen, kunnen ze op weerstand stuiten. Een citaat ter illustratie.
"De Amerikaanse zangeres … wil zich niet aanpassen aan de eisen die in het islamitische Maleisië aan artiesten worden gesteld. Volgens het Amerikaanse muziektijdschrift Billboard weigert ze kleding te gaan dragen die haar bovenlichaam en schouders bedekt en tot haar knieën reikt, zoals de regels voor artiesten in het Aziatische land voorschrijven. Haar concert op 21 november in Kuala Lumpur is daarom afgezegd.” — Algemeen Dagblad, nieuwsbericht 1 okt. 2007. De naam van de zangeres is in ons citaat weggelaten.
Geschiedenis
Voor de heidense Romeinen was eerbare kleding een aangelegen zaak. Keizer Augustus heeft er in zijn tijd zelfs wetten over uitgevaardigd.
In het Westen heeft in de mode een 'ontbloting' van de vrouw plaatsgevonden. Hieronder een schilderij dat vrouwen uit de tweede helft van de 19e eeuw weergeeft. Zij zijn gemiddeld eerbaarder gekleed dan hun sexegenoten een eeuw later.
![](http://static.miraheze.org/christipediawiki/3/3d/Alfred_Seifert_-_Het_oogstfeest.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Jean_Baptiste_Jules_Trayer_Bretonische_Schneiderinnen_1854.jpg/642px-Jean_Baptiste_Jules_Trayer_Bretonische_Schneiderinnen_1854.jpg)
In 1928 schreef de leider van de Rooms-katholieke Kerk: "Er is een trieste vergeetachtigheid aangaande christelijke ingetogenheid, met name in het leven en de kleding van vrouwen."[35]
In 1931 vaardigde Mgr. Jansen, destijds aartsbisschop van Utrecht, een herderlijk schrijven tegen de oneerbare vrouwenmode uit. De vrouwen en meisjes worden "met alle nadruk gewezen op de zware verplichtingen om zich eerbaar te kleden". "Nu de onchristelijke onbeschaamdheid veel wint en ook doordringt onder de christenen, en velen allengskens meegaan met de dwaalbegrippen van een zeden-verwilderende en schaamte-dodende mode moeten de Christelijke denkbeelden van eerbaarheid en zedigheid door woord en voorbeeld krachtig worden verspreid, zelfs onder Christenen, onder wie het het nodig moest zijn zoiets te behandelen." "Wat de kinderkleding op de scholen betreft, schrijven Wij, om de zedigheid van uw kinderen te beveiligen, het volgende voor: 1o. De meisjes moeten lange kousen dragen en rokken, die, als de meisjes gezeten zijn, tot over de knieën reiken, terwijl jurken zonder mouwen verboden zijn. 2o. De jongens mogen korte kousen aan hebben, de pantalons moeten aangesloten om de knieën gedragen, minstens tot de knieën reiken."[36]
De klederdracht in de westerse wereld, ook in Nederland en België, was vroeger meer in overeenstemming met de eisen van eerbaarheid, ingetogenheid en bezonnenheid. Meer dan in het verleden hebben wij op het gebied van klederdracht de roeping om ‘anders’ te zijn. Deze roeping komt niet voort uit een verlangen naar het verleden, maar is gegrond op de tijdloze norm van Gods woord.
Tit 2:11 Want de genade van God, heilbrengend voor alle mensen, is verschenen Tit 2:12 en onderwijst ons, dat wij met verzaking van de goddeloosheid en de wereldse begeerten ingetogen, rechtvaardig en godvruchtig zouden leven in deze tegenwoordige eeuw, Tit 2:13 in de verwachting van de gelukkige hoop en verschijning van de heerlijkheid van onze grote God en Heiland, Jezus Christus, (Telos)
Muziekvideo's
I Believe In Christ en You Raise Me Up gezongen door twee zussen van de muziekgroep Elenyi en Cayson Renshaw. 'Elenyi' betekent 'zonnestraal'. Gepubliceerd op Youtube.com door Elenyimusic op 31 juli 2018. Het drietal is eerbaar gekleed.
Океан Божьей Любви ('Oceaan van Gods liefde'). Door Simon Khorolskiy & Sisters (сёстры). Geüpload door Simon Khorolskiy op Youtube.com, 11 sept. 2017. Nederlandse ondertiteling is beschikbaar. Kleurrijk en eerbaar gekleed zijn de zusters.
Zie ook
Bronnen
M.G. de Koning, 'Een bewuste kledingkeuze', 3 okt. 2005.
P. den Ouden, 'Dragen van vreemde kleding', in: Katwijkse nieuwsbrief. Aangehaald in: W. Pieters, Sprokkelhout II, op www.HHGGarderen.nl, zonder jaar.
Girls modest clothing can be fashionable, artikel op Orthodox-Jews.com. Geraadpleegd 31 aug. 2015.
Limburger koerier; provinciaal dagblad, bericht 'tegen de onzedige vrouwenmode', 21 april 1931. Uit dit bericht, dat tekst aanhaalt uit het herderlijk schrijven van de Utrechtse aartsbisschop Jansen, is enige tekst uit het herderlijk schrijven verwerkt.
Meer informatie
Boeken
C.P. de Boer, Kleren maken de m/v. Uitgeverij De Banier, 2013. Pagina's: 96. De auteur is christelijk-gereformeerd predikant. Uiteenzetting van wat er in de Bijbel staat over kleding en wat is gegrond op traditie.
Colleen Hammond, Dressing with Dignity. Uitgever: TAN Books and Publishers, Inc.; 2e uitgave op 24 juli 2005. Pagina's: 160. Schetst de geschiedenis van de kledingmode, en biedt richtlijnen voor eerbare kleding vanuit een rooms-katholiek perspectief. De schrijfster was vroeger model en actrice.
Rebekah Joy, Radiant Modesty: Embracing God's Design for the Clothing We Wear. More Radiance, 2018. Pagina's: 64.
Thérèse, La féminité, moyen d'apostolat. Uitgever: Saint-Remi, 2020. Pagina's: 104. Oprichtster van de online kledingwinkel Femmeapart.com.
Vanuit een orthodox-joodse zienswijze:
- Manis Friedman, Doesn't Anyone Blush Anymore? CreateSpace Independent Publishing Platform, 2012. Pagina's: 144. Geschreven door een rabbijn uit de Lubavitch-beweging.
- Gila Manolson, Outside inside. A fresh look at tzniut. Diamond Press; revised, expanded edition (June 1, 2005). Diamond Press: 1997 (1e editie), 2005 (2e editie). Pagina's: 109. Orthodox-Joodse zienswijze.
- Wendy Shalit, A Return to Modesty; Discovering the Lost Virtue. Simon & Schuster, 2009, 2014. Pagina's: 320. Engels boek van een jonge orthodox-joodse vrouw.
- Wendy Shalit, Girls Gone Mild (2007)
- Chaya S. Newman, The Tznius Challenge, The Tznius Connection. Israel Bookshop Publications, 2013. Pagina's: 215.
- Eliyahu Safran, Sometimes You ARE What You Wear!: The Traditional Jewish View of Modesty. XLibris Corp., 2007. Pagina's: 166. Inleiding tot tsnius, de tradionele Joodse visie op eerbaarheid.
- Getsel Ellinson, The Modest Way: A guide to the rabbinic sources (Woman & the mitzvot) Vol. 2. Eliner Library, Dept. for Torah Education and Culture in the Diaspora, World Zionist Organization, 1992. Pagina's: 388. Nogal 'technisch'.
- Pesach Eliyahu Falk, Modesty - An Adornment for Life; Halachos and Attitudes Concerning Tznius of Dress & Conduct. Philipp Feldheim Inc., 1998. Pagina's: 706. Ultra-orthodox joods standaardwerk over Tsnius, zeer uitvoerige behandeling. Sommige orthodoxe joden vinden het boek extreem, te strict.
- Yehuda Henkin, Understanding Tzniut: Modern Controversies in the Jewish Community. Urim Publications, 2008. Pagina's: 141. Bevat onder meer kritiek op het werk van Pesach Eliyahu Falk.
- Modesty in Judaism: The Jewish Laws of Tzniut (Tznius). Youtube.com: Shmuel and Miriam's Orthodox Life, 4 juni 2020. Duur: 7 min. 5 sec. Een orthodoxe vrouw legt uit wat tsnioet (waardigheid in de wijze van kleding volgens de orthodox-Joodse norm) behelst.
Blogs en artikelen
EerbareSchoonheid.nl, een blog van Channa Tomassen, die ontdekt heeft hoe waardevol eerbare kleding (en schoonheid) is. Ze geeft praktische overwegingen en tips.
Hoe de Heere God het hart veranderde van April Cassidy op het gebied van eerbare kleding, EerbareSchoonheid.nl, 14 juli 2016. Getuigenis van de Amerikaanse April Cassidy in antwoord op vragen van Channa Tomassen.
Themodestmomblog.com , een blog van de Amerikaanse Caroline Allen.
Je kleden als christelijke vrouw – hoe dan? BijbelseVrouw.nl, 18 juni 2018. Overwegingen en adviezen van een jonge zuster (ca. 20 jaar) in de Heer.
Video's
Hoe kleed je je als christenvrouw? Tim en Ruby Conway | Heart Cry Jongerenconferentie. Youtube.com: Heart Cry Nederland, 20 dec. 2023. Duur: 17 min. 50 sec. Ruby Conway legt de nadruk op de juiste overtuiging en de goede gezindheid (liefde) die onze kledingkeuzes moeten beheersen, want uit het hart zijn de uitgangen van het leven.
Why I Started Being Modest. Four Women’s Testimonies. Youtube.com: Followers of the Way, 22 nov. 22. Duur: 2 uur 2 min 2 sec. Vier vrouwen vertellen van hun overgang van meer of minder oneerbare naar eerbare kleding. Vervolgens beantwoorden zij gestelde vragen en spreken schoonheid, invloed van de wereld, make-up e.d.
Modest Doesn't Mean Frumpy! Youtube.com: Colleen M Hammond, 17 apr. 2015. Duur: 16 min. 18 sec. De rooms-katholieke Colleen Hammond vertelt wat de kenmerken van eerbare kleding zijn, schetst de ontwikkeling van de vrouwelijke kleding in het Westen, en betoogt dat eerbare kleding niet ouderwets hoeft te zijn.
Modesty in Dress with Colleen Hammond. Youtube.com: The Fatima Center. Engelstalige 5-delige serie van een gesprek met Colleen M. Hammond over eerbare kleding en ingetogenheid, mode, kledingregels. Deel 1 (28 okt 2015; duur 27 min. 59 sec.), deel 2 (28 okt 2015; duur 27 min. 59 sec), deel 3 (28 okt. 2015; duur 27 min. 59 sec.), deel 4. (28 okt. 2015; duur 28 min.), deel 8. De laatste aflevering gaat over de houding van vrouwen (en mannen) tegenover richtlijnen voor eerbare kleding.
What the Early Christians Believed About Modest Dress & Cosmetics. Youtube.com: Scroll Publishing, 28 mei 2015. Duur: 1 uur 1 min. 54 sec. David Bercot vertelt wat vroege kerkleraars zeiden over eerbare en oneerbare kleding (en make-up en haarkleuring).
Youtube- of Instagramkanaal
De volgende vrouwen tonen in korte filmpjes eerbare kleding.
Modesty & Femininity, https://www.youtube.com/@modestyandfemininity5837. Videokanaal van Abigail Byrd, een jonge traditioneel-katholieke vrouw.
Miss Modest Gal, https://www.instagram.com/missmodestgal/ en https://www.youtube.com/@Shespeakssoft. Door Laura.
Webwinkels en kledingmerken
- Remo Fashion, Nederlands kledingmerk met een christelijk oogmerk, opgericht in 1995.
- ModestClothes.com is een Engelstalige verzameling hyperlinks naar veel verschillende websites die eerbare kleding te koop aanbieden.
- Son de Flor - Son de Flor, ook op Etsy.com. Litouws kledingmerk. Eenvoud, klassiek.[37] Zie ook https://nl.pinterest.com/christipedia/eerbare-kleding/son-de-flor/
- Femme à part - Franse christelijke (rooms-katholieke) webwinkel, gericht op eerbare kleding.
- Inherit - Amerikaanse kledingbedrijf, gespecialiseerd in eerbare rokken, jurken en tops.
- The Main Street Exchange - Amerikaans kledingbedrijf, gericht op eerbare kleding.
- Ada Faye clothing - Amerikaanse ontwerper en winkel, gericht op eerbare kleding.
- Lilies of the Field - Kledingbedrijf van de familie Miller, dat zelf eerbare kleding ontwerpt en maakt.
- MUN Fashion - Amerikaanse kledingbedrijf, gevestigd in Brooklyn New York. Biedt verhoudingsgewijs veel eerbare kleding. Instagram: https://www.instagram.com/mun.fashions/.
- Ringger Cloting - Amerikaans kledingbedrijf, gespecialiseerd in eerbare kleding.
- Salt & Honey - Amerikaanse kledingbedrijf, gericht op bescheiden, eerbare kleding.
- MissionaryMall - Amerikaanse webwinkel voor zendelingen van de Mormonenkerk.
- DMFashion (DM = Diviine Modestee), modezaak met eerbare kleding.
- BestTailor, webwinkel op Etsy.com.
- Studio Sharatit, kleine webwinkel op Modli.co. Joodse achtergrond.
- Allthebeautifullinen.com/ of AllTheBeautifulLinen (op Etsy.com). Klassiek.
- LittleWomenAtelier.com of LittleWomenAtelier (Etsy.com). Klassiek, victoriaans, linnen.
- La Petite Alice, kleine webwinkel op Etsy.com. Handgemaakte linnen kleding.
- Linennaive, webwinkel op Etsy.com. Veel jurken.
- Camellia Tune - Webwinkel op Etsy.com. Soepel vallend, comfortabel, veel linnen. Chinese ontwerpster.
- FashionColours - Webwinkel op Etsy.com. Chinees ontwerp en makelij.
- FantasyLinen - Chinees.
- Appleseeds - Appleseeds.blair.com. Klassiek en 'fris'.
- Cotswold Collections - CotswoldCollections.com. Klassiek, landelijk.
- House of Bruar - HouseOfBruar.com. Schots, landelijk.
- Bless Fashion - BlessFasion.com.pe. Christelijk, Zuid-Amerikaans.
Russisch
- Baryshnya - Baryshnya.com. Sjiek-klassiek. Russisch-orthodox geinspireerd.
- Miryanka - Miryanka.ru. Russisch-orthodox geinspireerd.
- Xenyushka - Ksenyushka.ru. Russisch merk van vrouwenkleding, gebaseerd op Russisch-orthodoxe christelijke waarden.
- Grace à Vous - Graceavous.com. Russisch.
- Katerina Dorokhova - KaterinaDorokhova.com. De Russische Katerina Dorokhova (geb. 1992) is een mannequin die een ommezwaai maakte van schaarse, sexy kleding naar kuise, vrouwelijke kleding. Heeft een eigen kledingmerk ontwikkeld.
- Sanabis - https://www.livemaster.ru/sanabis
Turks
- Suud - https://www.suudcollection.com/en/.
- Tugba - Tugbavenn.com.
Indiaas
- InduBindu - https://www.indubindu.com. India.
- Rustorange - www.rustorange.com. India.
Koreaans
- KlaMode - Klamode.com. Koreaans. Klassieke elegantie.
Illustratieve video's
Femme à part. Video (4 min. 55 seconden) van de Franse christelijke kledingwinkel Femme à part:
* Clip collection printemps-été 2022 * @Femme à part X@Apprendre les bonnes manières
Bless Fashion. Video (36 seconden) van het Peruaanse christelijke kledingbedrijf Bless fashion:
MUN Fashion. Video van het Amerikaanse kledingbedrijf MUN Fashion:
Son de Flor. Enkele korte video's van het Litouwse kledingmerk Son de Flor:
Son de Flor. Dreaming of Timeless Linen Dresses by Son de Flor, 3 jan. 2019.
Een wandeling in de Rabbi Akivastraat van de ultra-orthodox Joodse stad Bnei Brak laat de kleding van orthodoxe vrouwen (jaar 2021) goed zien: Bnei Brak 2021 - ultra orthodox city, Rabbi Akiva Street, Israel; Youtube.com: Amir Rimer Traveling, 1 aug. 2021; duur: 18 min. 10 sec.
Voetnoten
- ↑ Karl August Dächsel; F. P. L. C. van Lingen; H. van Griethuijsen, Antz. et al, Bijbel, of De geheele Heilige Schrift, bevattende al de kanonieke boeken van het Oude en Nieuwe Testament (volgens de Staten-overzetting) : met in den tekst ingelaschte verklaringen en aanmerkingen van de beroemdste godgeleerden uit alle tijden (Kampen: Bos, 1893-1901), commentaar op Spr. 31:22. Tekst hiervan is onder wijziging verwerkt.
- ↑ “Waardige” hebben de NBG51 en de TELOS-vertaling. “Waardig” heeft de NBV2004-vertaling.
1Ti 2:9 Evenzo, dat de vrouwen zich sieren met waardige klederdracht, zedig en ingetogen, niet met haarvlechten en goud of paarlen en kostbare kleding, (NBG51)
“Sierlijk” vinden wij in de Naardense Bijbelvertaling:
1Ti 2:9 Evenzo dat vrouwen in een sierlijk gewaad zich sieren met onopzichtigheid en bezonnenheid, niet met haarvlechten en goud of parels of dure kleding,
“Zedig” hebben de vertaling van N. de Jonge en de Synodale vertaling van 1866.
1Ti 2:9 desgelijks ook, dat de vrouwen, in zedig gewaad, met eerbaarheid en ingetogenheid zich versieren, niet met haarvlechtsels en goud, of paarlen, of kostbare kleeding, (Synodale vertaling 1866)
“Stemmige” hebben de eerste en vierde editie van Voorhoeve-vertaling:
1Ti 2:9 Evenzo, dat de vrouwen zich tooien in stemmige kleding met schaamte en ingetogenheid, niet met haarvlechten en goud of parels en kostbare kleding;
“Passende” hebben de Petrus-Canisiusvertaling en de Willibrordvertalingen uit 1978 en 1995. “Passend” (gekleed) heeft de Groot Nieuws Bijbel-vertaling.
1Ti 2:9 Eveneens moeten [dan] de vrouwen, eerbaar en ingetogen, zich tooien met passende kleding; niet met haarvlechten, goud, paarlen of kostbare kleren, (CANISIUS)
“Betamelijk” vertaalt Obbink:
1Ti 2:9 Zo ook, dat de vrouwen [daarbij tegenwoordig zijn], in betamelijk gewaad, eerbaar en zedig uitgedost, niet in haarvlechting, of goud, of edele gesteenten, of kostelijke kleding,
“Netjes” heeft de Het Boek-vertaling:
1Ti 2:9 En de vrouwen moeten bescheiden zijn, nuchter en netjes in hun kleding en gedrag. Gelovige vrouwen moeten opvallen door hun vriendelijkheid en goedheid, niet door kapsels, dure sieraden of sjieke kleren.
- ↑ Bron: Nieuwsbericht op NOS.nl dd. 27 maart 2017.
- ↑ Modesty in Dress with Colleen Hammond Pt. 5. Youtube.com: The Fatima Center, 28 okt. 2015. Vanaf 21 min. 22 sec. Gesprek met de roomskatholieke Colleen Hammond, schrijfster van een boek over eerbare kleding.
- ↑ Dress Parade presenteert de jurk, op Vrouwenpassie.nl, 2011.
- ↑ Bron: twitterbericht van 3 feb. 2023: https://twitter.com/thegirlinfaith/status/1621561534563352578
- ↑ https://schoolwoorden.nl/begrip/maatschappelijke-positie. Geraadpleegd op 12 mei 2022.
- ↑ Fresh modesty, een blog van Olivia Howard: http://freshmodesty.blogspot.nl/ . Bronpagina van het citaat: http://freshmodesty.blogspot.nl/p/about.html (9 feb. 2013)
- ↑ Foto's overgenomen van PureFashion.com, geplaatst met toestemming van de fotograaf Ben Vigil.
- ↑ Auteur en herkomst van de foto's is niet bekend. Ze komen voor op verscheidene Russische site. Vermoedelijke oorsprong: de niet meer bestaande bedrijfssite 12Praz.ru Enkele foto's zijn Voor Christipedia bijgesneden.
- ↑ Mag een orthodoxe vrouw aantrekkelijk zijn?, nieuwsbericht op de Russische site Ynical.org, 2008.
- ↑ Een aantekening van de Herziene Statenvertaling wijst daarop.
- ↑ Aantekeningen bij de Leidse vertaling.
- ↑ Karl August Dächsel; F P L C van Lingen; H van Griethuijsen, Antz. et al, Bijbel, of De geheele Heilige Schrift, bevattende al de kanonieke boeken van het Oude en Nieuwe Testament (volgens de Staten-overzetting) (Kampen: Bos, 1893-1901), commentaar op Zef. 1:8.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 Patrik Polus Wels, Bijbelverklaring, commentaar bij Zef. 1:8
- ↑ 16,0 16,1 16,2 W. Pieters, Sprokkelhout II; geloof en vruchten. Artikel op HhgGarderen.nl (http://www.hhggarderen.nl/Sprokkelhout_-_II/) . Zonder jaar. Geraadpleegd 7 okt. 2017.
- ↑ Doorschijnende kleding kan men noemen 'een venster van oneerbaarheid'. Voor 'sieraad der kousenbanden' (Jes. 3:18 in de Statenvertaling) hebben, volgens de Kanttekenaar, "anderen de netwerken of betraliede klederen; die doorschijnend gebreid of geborduurd waren, hetwelk enigen noemen vensteren der oneerbaarheid."
- ↑ Namelijk Barbara Pachter, genoemd in Laura Sinberg, What Not To Wear To Work, Forbes.com, 22 juli 2009.
- ↑ Hoe kleed je je als christenvrouw? Tim en Ruby Conway | Heart Cry Jongerenconferentie. Youtube.com: Heart Cry Nederland, 20 dec. 2023. Duur: 17 min. 50 sec. Ruby Conway legt de nadruk op de juiste overtuiging en de goede gezindheid (liefde) die onze kledingkeuzes moeten beheersen, want uit het hart zijn de uitgangen van het leven.
- ↑ Zie Kleding/Wereld
- ↑ Moslim mode spreekt het Westen aan, Fashionunited.nl, 22 juni 2012
- ↑ Onder meer deze jonge vrouw, die Abigail heet, hanteert deze richtlijn: https://www.youtube.com/watch?v=6nXypv-MWQ8&t=79s
- ↑ H. Kuyper schreef dat in Timotheüs, 9 november 1929. De spelling van haar woorden in het citaat is voor Christipedia gemoderniseerd op 22 mei 2013.
- ↑ Jane Martin, The Three L’s of Modesty, op Livingintheshoe.com, 26 juni 2013.
- ↑ Caroline Allen, Halftee - The Perfect Layering Solution. TheModestMomBlog.com, 7 feb. 2020.
- ↑ Voor voorbeelden, zie https://www.halftee.com/collections/crewneck-styles
- ↑ Bron: Modesty in dress, Youtube.com: Array of Hope Ministries, 16 okt. 2014. Vanaf 2 min. 10 sec.
- ↑ Laura Sinberg, What Not To Wear To Work, Forbes.com, 22 juli 2009. De schrijfster verwijst naar een studie van Peter Glick, hoogleraar in de psychologie aan de Lawrence University in de Amerikaanse staat Wisconsin. Een studie van Glick was verschenen in Psychology of Women Quarterly.
- ↑ "If you want to get ahead, ditch the low-cut top." Uit: Laura Sinberg, What Not To Wear To Work, Forbes.com, 22 juli 2009.
- ↑ Op Refoforum.nl, door Mara, 23 juni 2016. Zij droeg een langere rok.
- ↑ Mooie foto's van Amish in eerbare kleding op de website van Lapp Photography: https://lapphotographydesign.zenfolio.com/f288236394
- ↑ Iemand merkt op Refoforum.nl op: "Deze lengte van rokken en jurken vind je niet bij de bij ons zo bekende kledingwinkels, die het stempel 'refowinkel" hebben. Juist daar zou je dat toch moeten vinden toch....?" (Isala, 23 juni 2016)
- ↑ Iemand merkte op Refoforum.nl op: "Ik vind veel Refokleding zo verschrikkelijk nauwsluitend" (Helma, 23 juni 2016).
- ↑ Foto's gemaakt door Kees Langeveld te Jeruzalem, 2015
- ↑ Pius XI in Encycliek Redemptor Miserentissimus.
- ↑ Limburger koerier; provinciaal dagblad, bericht 'tegen de onzedeige vrouwenmode', 21 april 1931.
- ↑ Son de Flor zegt van zichzelf onder meer (2018): "Son de Flor is about You, not fashion, not even style. It’s about a modest dress outstanding in the crowd with no need for explanation. No chase of the seasons, no new nor old trends. Time-less. Feminine. Charming. Subtile."