Febe: verschil tussen versies
kGeen bewerkingssamenvatting |
kGeen bewerkingssamenvatting |
||
Regel 1:
'''Febe''' (= Stralend, Lichtend) ook geschreven ''Phebe'', was een gelovige vrouw, die te [[Kenchreeën]], een havenstad nabij [[Korinthe (stad)|Korinthe]], dienares (diakones) van de christelijke gemeente was. Paulus beveelt haar zijn geloofsgenoten te Rome aan. Wellicht heeft zij de brief van de apostel apostel daarheen overgebracht.<blockquote>''Ro 16:1 Ik beveel nu Febe aan, onze zuster, die ook een dienares is van de gemeente die in Kenchreeën is, Ro 16:2 opdat u haar ontvangt in de Heer, op een wijze de heiligen waardig, en haar bijstaat in elke zaak waarin zij u nodig mocht hebben; want ook zijzelf heeft bijstand verleend aan velen, ook aan mijzelf. (Telos)''</blockquote>In het Grieks van het Nieuwe Testament is haar naam φοιβη, ''<u>Phoi</u>be'', van ''phoibos'' (= helder), waarschijnlijk verwant aan de grondvorm van het woord φως, ''phos'' = licht. De naam betekent "stralend, lichtend" en komt alleen voor in Rom. 16:1. Het Strongnummer is 5402.
== Beschermster ==
Paulus schrijft dat zij "bijstand heeft verleend" aan velen, inclusief Paulus. Nederlandse vertalingen hebben: "is een voorstanders geweest" (SV), "is eene voorstanderes geweest" (Vissering), "is tot hulp geweest" (Leidse vertaling), "is een beschermvrouwe geweest" (Brouwer), "heeft goede diensten bewezen" (Canisius), "heeft bijstand verleend" (NBG51, Telos, HSV), "heeft bijstand bewezen" (Lutherse vertaling), "tot bijstand geweest" (Jonge), "is een hulp in nood geweest" (Groot Nieuws Bijbel), "is een bijstand geweest" (NaB), "was een hulp" (Peshitta NL), "is een echte beschermengel geweest" (Willibrord 1978) "is een beschermster geweest" (Willibrord 2017), "heeft heel veel voor andere mensen gedaan" (BasisBijbel).
'''Prostatis.''' In het Grieks staat dat zij een '''prostatis','' letterlijk 'voorstanderes'<ref name=":0">D. Harting, ''Grieks Woordenboek op het Nieuwe Testament'' (1861-1863). Opgenomen als ''Grieks-Nederlands handwoordenboek op het Nieuwe Testament'' in Online Bible (uitgeverij Importantia). </ref>, "dit is beschermster of verzorgster"<ref name=":0" /> van velen is geweest. Dit woord komt in het Nieuwe Testament alleen voor in de aangehaalde plaats Rom. 16:2. Dit zeldzame woord ''prostatis'' is de – vóór Romeinen 16:2 niet aangetroffen – vrouwelijke vorm van het mannelijke ''prostatès'', dat in het Nieuwe Testament niet voorkomt. Dit woord hangt samen met het werkwoord ''prohistamai'', dat letterlijk betekent ‘gaan staan voor’. Dat voorstaan kan zijn:
# voorstaan in de zin van: aan het hoofd staan, het bestuur of opzicht voeren<ref name=":0" />. Het werkwoord ''prohistamai'' komt in deze zin als ‘leiding geven’ voor in Romeinen 12:8 en 1 Thessalonicenzen 5:12; ‘besturen’ in 1 Timotheüs 3:4-5, 12; 5:17.
# voorstaan in de zin van: ijver betonen voor, met zorg behartigen<ref name=":0" />. Als ‘zich toeleggen op’ in de zin van ‘zich toewijden aan’<ref>Gerard Kramer, Woordstudie: Wat deed Febe precies? in: ''Rechtstreeks; maandblad voor evangelisatie en geloofsopbouw'', jaargang 17, nr. 10, [https://www.oudesporen.nl/rechtstreeks/Rechtstreeks2020-10.pdf oktober 2020] (pdf).</ref> komt het voor in Titus 3:8, 14.
In het klassieke en postklassieke Grieks is het mannelijke ''prostatès'' een eervolle titel, die het equivalent is van het Latijnse ''patronus'', de titel van een burger in bijv. Athene die de belangen behartigde van de mensen zonder burgerrecht. Een beschermheer of patroon dus.
'''Febe een beschermster.''' De door Paulus gebruikte vrouwelijke vorm van het woord suggereert dan ook dat Febe een invloedrijke vrouw was, die waardevolle diensten verrichtte voor velen en voor Paulus zelf. Omdat zij anderen heeft geholpen en beschermd, vraagt Paulus aan de Romeinse gelovigen haar ‘bij te staan’ (Gr. ''parhistamai'', het normale woord voor ‘bijstaan’, ‘helpen’). ''Parhistamai'' en ''prohistamai'' lijken op elkaar. Paulus maakt een woordspeling met het eervollere woord prohistamai dat hij voor de werkzaamheid van Febe gebruikt, waarmee hij op bedekte wijze een compliment geeft.
'''Geen leidster.''' Sommigen menen ten onrechte dat Febe een ''leidende'' rol in de gemeente speelde. Uit het zinsverband blijkt echter dat de dienares Febe niet zozeer een leidster van velen en van Paulus is geweest, als wel hun beschermster en verzorgster, een beschermvrouw, een patrones<ref>Het Nederlandse woord 'patroon' kan behalve beschermheer ook 'eigenaar van een bedrijf' en 'baas' betekenen. Febe was een patrones in de betekenis van beschermvrouw.</ref>. In het Nieuwe Testament is slechts sprake van mannelijk, niet van vrouwelijk leiderschap. Vrouwen kunnen mannen raad geven of zelfs een verbetering voorstellen, maar niet vervangen.
== Bronnen ==
Regel 5 ⟶ 19:
''Grieks-Nederlands Lexicon'', onderdeel van de Online Bible, een uitgave van Importantia.
Gerard Kramer, 'Woordstudie: Wat deed Febe precies?' in: ''Rechtstreeks; maandblad voor evangelisatie en geloofsopbouw'', jaargang 17, nr. 10, [https://www.oudesporen.nl/rechtstreeks/Rechtstreeks2020-10.pdf oktober 2020] (pdf). Enige tekst hiervan is met toestemming verwerkt, onder wijziging, op 1 okt. 2020.
D. Harting, ''Grieks Woordenboek op het Nieuwe Testament'' (1861-1863). Opgenomen als ''Grieks-Nederlands handwoordenboek op het Nieuwe Testament'' in Online Bible (uitgeverij Importantia). Enige tekst van het lemma Prostatis is onder wijziging verwerkt op 1 okt. 2020.
|
Versie van 1 okt 2020 14:39
Febe (= Stralend, Lichtend) ook geschreven Phebe, was een gelovige vrouw, die te Kenchreeën, een havenstad nabij Korinthe, dienares (diakones) van de christelijke gemeente was. Paulus beveelt haar zijn geloofsgenoten te Rome aan. Wellicht heeft zij de brief van de apostel apostel daarheen overgebracht.
Ro 16:1 Ik beveel nu Febe aan, onze zuster, die ook een dienares is van de gemeente die in Kenchreeën is, Ro 16:2 opdat u haar ontvangt in de Heer, op een wijze de heiligen waardig, en haar bijstaat in elke zaak waarin zij u nodig mocht hebben; want ook zijzelf heeft bijstand verleend aan velen, ook aan mijzelf. (Telos)
In het Grieks van het Nieuwe Testament is haar naam φοιβη, Phoibe, van phoibos (= helder), waarschijnlijk verwant aan de grondvorm van het woord φως, phos = licht. De naam betekent "stralend, lichtend" en komt alleen voor in Rom. 16:1. Het Strongnummer is 5402.
Beschermster
Paulus schrijft dat zij "bijstand heeft verleend" aan velen, inclusief Paulus. Nederlandse vertalingen hebben: "is een voorstanders geweest" (SV), "is eene voorstanderes geweest" (Vissering), "is tot hulp geweest" (Leidse vertaling), "is een beschermvrouwe geweest" (Brouwer), "heeft goede diensten bewezen" (Canisius), "heeft bijstand verleend" (NBG51, Telos, HSV), "heeft bijstand bewezen" (Lutherse vertaling), "tot bijstand geweest" (Jonge), "is een hulp in nood geweest" (Groot Nieuws Bijbel), "is een bijstand geweest" (NaB), "was een hulp" (Peshitta NL), "is een echte beschermengel geweest" (Willibrord 1978) "is een beschermster geweest" (Willibrord 2017), "heeft heel veel voor andere mensen gedaan" (BasisBijbel).
'Prostatis. In het Grieks staat dat zij een prostatis', letterlijk 'voorstanderes'[1], "dit is beschermster of verzorgster"[1] van velen is geweest. Dit woord komt in het Nieuwe Testament alleen voor in de aangehaalde plaats Rom. 16:2. Dit zeldzame woord prostatis is de – vóór Romeinen 16:2 niet aangetroffen – vrouwelijke vorm van het mannelijke prostatès, dat in het Nieuwe Testament niet voorkomt. Dit woord hangt samen met het werkwoord prohistamai, dat letterlijk betekent ‘gaan staan voor’. Dat voorstaan kan zijn:
- voorstaan in de zin van: aan het hoofd staan, het bestuur of opzicht voeren[1]. Het werkwoord prohistamai komt in deze zin als ‘leiding geven’ voor in Romeinen 12:8 en 1 Thessalonicenzen 5:12; ‘besturen’ in 1 Timotheüs 3:4-5, 12; 5:17.
- voorstaan in de zin van: ijver betonen voor, met zorg behartigen[1]. Als ‘zich toeleggen op’ in de zin van ‘zich toewijden aan’[2] komt het voor in Titus 3:8, 14.
In het klassieke en postklassieke Grieks is het mannelijke prostatès een eervolle titel, die het equivalent is van het Latijnse patronus, de titel van een burger in bijv. Athene die de belangen behartigde van de mensen zonder burgerrecht. Een beschermheer of patroon dus.
Febe een beschermster. De door Paulus gebruikte vrouwelijke vorm van het woord suggereert dan ook dat Febe een invloedrijke vrouw was, die waardevolle diensten verrichtte voor velen en voor Paulus zelf. Omdat zij anderen heeft geholpen en beschermd, vraagt Paulus aan de Romeinse gelovigen haar ‘bij te staan’ (Gr. parhistamai, het normale woord voor ‘bijstaan’, ‘helpen’). Parhistamai en prohistamai lijken op elkaar. Paulus maakt een woordspeling met het eervollere woord prohistamai dat hij voor de werkzaamheid van Febe gebruikt, waarmee hij op bedekte wijze een compliment geeft.
Geen leidster. Sommigen menen ten onrechte dat Febe een leidende rol in de gemeente speelde. Uit het zinsverband blijkt echter dat de dienares Febe niet zozeer een leidster van velen en van Paulus is geweest, als wel hun beschermster en verzorgster, een beschermvrouw, een patrones[3]. In het Nieuwe Testament is slechts sprake van mannelijk, niet van vrouwelijk leiderschap. Vrouwen kunnen mannen raad geven of zelfs een verbetering voorstellen, maar niet vervangen.
Bronnen
P.J. Gouda Quint, Woordenboek des Bijbels, inzonderheid ten gebruike bij de Statenvertaling. Haarlem: De erven F. Bohn, 1866. Tekst van het lemma 'Phebe' is op 24 april 2019 onder wijziging verwerkt.
Grieks-Nederlands Lexicon, onderdeel van de Online Bible, een uitgave van Importantia.
Gerard Kramer, 'Woordstudie: Wat deed Febe precies?' in: Rechtstreeks; maandblad voor evangelisatie en geloofsopbouw, jaargang 17, nr. 10, oktober 2020 (pdf). Enige tekst hiervan is met toestemming verwerkt, onder wijziging, op 1 okt. 2020.
D. Harting, Grieks Woordenboek op het Nieuwe Testament (1861-1863). Opgenomen als Grieks-Nederlands handwoordenboek op het Nieuwe Testament in Online Bible (uitgeverij Importantia). Enige tekst van het lemma Prostatis is onder wijziging verwerkt op 1 okt. 2020.
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 D. Harting, Grieks Woordenboek op het Nieuwe Testament (1861-1863). Opgenomen als Grieks-Nederlands handwoordenboek op het Nieuwe Testament in Online Bible (uitgeverij Importantia).
- ↑ Gerard Kramer, Woordstudie: Wat deed Febe precies? in: Rechtstreeks; maandblad voor evangelisatie en geloofsopbouw, jaargang 17, nr. 10, oktober 2020 (pdf).
- ↑ Het Nederlandse woord 'patroon' kan behalve beschermheer ook 'eigenaar van een bedrijf' en 'baas' betekenen. Febe was een patrones in de betekenis van beschermvrouw.