Kanaänieten: verschil tussen versies
Verwijderde inhoud Toegevoegde inhoud
kGeen bewerkingssamenvatting |
|||
Regel 46: | Regel 46: | ||
De nieuwe bewoners verlieten grotten en holen, die voortaan dienden als rustplaatsen van de doden, voorraadschuren, waterbakken of schuilplaatsen. Ze woonden in hutten of huizen van leem en gebruikten voor de woningen van hun vorsten en groten, ook voor het bouwen van burchten en vestingwerken natuurlijke steen en tichels. Als landbouwers hadden ze behoefte aan oliepersen en wijnpersen, aan dorsvloeren en veestallen, aan molenstenen en ovens, ook aan grote kruiken voor het bewaren van voorraden. Hoewel zij zich voor het naaien nog steeds bedienden van benen naalden of visgraten, maakten ze hun ploegscharen en messen, strijdbijlen en zwaarden, pijlspitsen en spijkers van brons, later ook van ijzer. Zij zochten naar nieuwe vormen en versieringsmotieven voor hun aardewerk en maakten zich sieraden en toiletzaken, waarbij uiteraard vreemde invloeden zich deden gelden. |
De nieuwe bewoners verlieten grotten en holen, die voortaan dienden als rustplaatsen van de doden, voorraadschuren, waterbakken of schuilplaatsen. Ze woonden in hutten of huizen van leem en gebruikten voor de woningen van hun vorsten en groten, ook voor het bouwen van burchten en vestingwerken natuurlijke steen en tichels. Als landbouwers hadden ze behoefte aan oliepersen en wijnpersen, aan dorsvloeren en veestallen, aan molenstenen en ovens, ook aan grote kruiken voor het bewaren van voorraden. Hoewel zij zich voor het naaien nog steeds bedienden van benen naalden of visgraten, maakten ze hun ploegscharen en messen, strijdbijlen en zwaarden, pijlspitsen en spijkers van brons, later ook van ijzer. Zij zochten naar nieuwe vormen en versieringsmotieven voor hun aardewerk en maakten zich sieraden en toiletzaken, waarbij uiteraard vreemde invloeden zich deden gelden. |
||
Hun wooncomplexen, die ze steeds bouwden op het uiterste van een smalle bergrug met steile hellingen dicht bij een bron, omgaven zij eerst met dikke lemen wallen, die rusten op een basis van natuurlijke stenen, en daarna met muren van min of meer behouwen stenen en min of meer geharde tichels, welke muren soms een hoogte van 10 tot 12 meter bereikten. Vandaar de vrees van de Israëlieten voor deze „tot de hemel toe versterkte steden" (Deut. 1: 28). Van hun ingenieursarbeid getuigt de beroemde tunnel van Gezer. De Egyptische verhalen, die zich met deze |
Hun wooncomplexen, die ze steeds bouwden op het uiterste van een smalle bergrug met steile hellingen dicht bij een bron, omgaven zij eerst met dikke lemen wallen, die rusten op een basis van natuurlijke stenen, en daarna met muren van min of meer behouwen stenen en min of meer geharde tichels, welke muren soms een hoogte van 10 tot 12 meter bereikten. Vandaar de vrees van de Israëlieten voor deze „tot de hemel toe versterkte steden" (Deut. 1: 28). Van hun ingenieursarbeid getuigt de beroemde tunnel van Gezer. De Egyptische verhalen, die zich met deze „Kanaänitische" wereld bezig houden, spreken dan ook van een betrekkelijk hoog opgevoerde beschaving. |
||
Dat daarbij vreemde cultuurinvloeden zich hebben doen gelden, is ook zonder meer duidelijk. Immers Kanaän was de brug, die het Nijldal met de Eufraat-Tigris-vlakte verbond. Over zijn wegen, die ten dele door de kustvlakte, ten dele over het gebergte langs Hebron en Sichem, ten dele ook door Oost-Jordaanland voerden, trokken voortdurend handelskaravanen, die de handelswaren der West-Aziatische en der Egyptische cultuurwereld vervoeren. |
Dat daarbij vreemde cultuurinvloeden zich hebben doen gelden, is ook zonder meer duidelijk. Immers Kanaän was de brug, die het Nijldal met de Eufraat-Tigris-vlakte verbond. Over zijn wegen, die ten dele door de kustvlakte, ten dele over het gebergte langs Hebron en Sichem, ten dele ook door Oost-Jordaanland voerden, trokken voortdurend handelskaravanen, die de handelswaren der West-Aziatische en der Egyptische cultuurwereld vervoeren. |
||
Regel 55: | Regel 55: | ||
Kanaäns religie is een zuivere natuurverering. De goden zijn natuurgoden, verpersoonlijking van de in de natuur werkende, waarneembare krachten. Daarbij trad uiteraard de verering van de manlijke en vrouwelijke zijde van de natuurkrachten op de voorgrond. Deze werden gepersonifieerd in [[Baäl]] en [[Astarte]], welke vereerd werden op de ''bama's'' of hoogten. Daarbij werd de Baäl (oorspronkelijk aardgod, die daarna naar de hemel is overgebracht en enerzijds met de zon en anderzijds met de regen in verband was gebracht), vereerd in de aan hem gewijde „wijsteen" (eig. opgerichte steen), terwijl zijn „gemalin" Astarte, wier attribuut waarschijnlijk de koe was<ref name=":0" />, tegenwoordig werd gedacht in de ''asjera'' (Statenvertaling: "bos"), herinnering aan het schaduwrijke bosje, welks geheimzinnig schemerlicht bij voorkeur gezocht werd door de aanbidders van de „goede godin", waar de wellust zich hulde in het gewaad van de religie. |
Kanaäns religie is een zuivere natuurverering. De goden zijn natuurgoden, verpersoonlijking van de in de natuur werkende, waarneembare krachten. Daarbij trad uiteraard de verering van de manlijke en vrouwelijke zijde van de natuurkrachten op de voorgrond. Deze werden gepersonifieerd in [[Baäl]] en [[Astarte]], welke vereerd werden op de ''bama's'' of hoogten. Daarbij werd de Baäl (oorspronkelijk aardgod, die daarna naar de hemel is overgebracht en enerzijds met de zon en anderzijds met de regen in verband was gebracht), vereerd in de aan hem gewijde „wijsteen" (eig. opgerichte steen), terwijl zijn „gemalin" Astarte, wier attribuut waarschijnlijk de koe was<ref name=":0" />, tegenwoordig werd gedacht in de ''asjera'' (Statenvertaling: "bos"), herinnering aan het schaduwrijke bosje, welks geheimzinnig schemerlicht bij voorkeur gezocht werd door de aanbidders van de „goede godin", waar de wellust zich hulde in het gewaad van de religie. |
||
'''Orgiastisch.''' Door Kanaäns wijze van godsverering gaat een geweldig orgiastische trek. Wijngenot en schelle muziek zijn middelen om „stemming" te maken. Bedwelming van de zinnen en opwekking van extatische excessen vieren hier hoogtij. Daarbij zij herinnerd aan het tafereel op de Karmel: door springend huppelen en luide kreten, ook door het zich toebrengen van wonden trachtten de Baälspriesters in exstase te komen en zo de godheid welgevallig te zijn. Mannen en vrouwen prostitueerden zich in dienst van Astarte (schandjongens en schandmeisjes, vgl. Deut. 23 : 18; 1 Kon. 14 : 24; Amos 2 : 7; Hoz. 4:14), waarbij door verwisseling van kleding de sekse wordt verheimelijkt (vgl. Deut. 22 : 5). Schandelijke tonelen moeten zich hebben afgespeeld „op iedere hoge heuvel en onder iedere groene boom" (Jer. 2 : 20). In die richting wijzen ook de grote hoeveelheden Astarte-beeldjes, die door de opgravingen tot ons gekomen zijn. Het zijn afbeeldingen van een naakte vrouw, die haar naaktheid de toeschouwer aanbiedt en daarbij gewoonlijk nog door een handgebaar aan haar onrein bedoelen uiting geeft. |
'''Orgiastisch.''' Door Kanaäns wijze van godsverering gaat een geweldig orgiastische trek. Godsdienstige feesten ontaardden in orgiën. Wat de Kanaänieten deden in naam van de godsdienst schokte zelfs Griekse en Romeinse schrijvers<ref>Pat Alexander (eindred.), H. Mulder (eindred.), ''Encyclopedie van de Bijbel'' (Den Haag: Voorhoeve, 1980), blz. 286.</ref>. Wijngenot en schelle muziek zijn middelen om „stemming" te maken. Bedwelming van de zinnen en opwekking van extatische excessen vieren hier hoogtij. Daarbij zij herinnerd aan het tafereel op de Karmel: door springend huppelen en luide kreten, ook door het zich toebrengen van wonden trachtten de Baälspriesters in exstase te komen en zo de godheid welgevallig te zijn. Mannen en vrouwen prostitueerden zich in dienst van Astarte (schandjongens en schandmeisjes, vgl. Deut. 23 : 18; 1 Kon. 14 : 24; Amos 2 : 7; Hoz. 4:14), waarbij door verwisseling van kleding de sekse wordt verheimelijkt (vgl. Deut. 22 : 5). Schandelijke tonelen moeten zich hebben afgespeeld „op iedere hoge heuvel en onder iedere groene boom" (Jer. 2 : 20). In die richting wijzen ook de grote hoeveelheden Astarte-beeldjes, die door de opgravingen tot ons gekomen zijn. Het zijn afbeeldingen van een naakte vrouw, die haar naaktheid de toeschouwer aanbiedt en daarbij gewoonlijk nog door een handgebaar aan haar onrein bedoelen uiting geeft. |
||
=== Orakels === |
=== Orakels === |