Mattheüs 21: verschil tussen versies
Verwijderde inhoud Toegevoegde inhoud
k →15 |
k →33 |
||
Regel 25:
<onlyinclude><sup>15</sup> Toen nu de overpriesters en de schriftgeleerden de wonderen zagen die Hij deed, en de kinderen die in de tempel de woorden riepen: Hosanna voor de Zoon van David, namen zij het zeer kwalijk </onlyinclude>(Telos)
'''Hosanna voor de Zoon van David.''' Dit is een bede, zie [[Hosanna]]. Ook de blinden en kreupelen of hun begeleiders zullen een bede (aan Jezus) hebben gedaan. De tempel is bedoeld als een 'huis van gebed' (13).
== 19 ==
<onlyinclude><sup>19</sup> En toen Hij een vijgenboom langs de weg zag, ging Hij er naar toe en vond niets daaraan dan alleen bladeren. En Hij zei tot hem: Laat van u in eeuwigheid geen vrucht meer komen! En de vijgenboom verdorde onmiddellijk. </onlyinclude>(Telos)
Vergelijk: <blockquote>''Mr 11:13 En toen Hij in de verte een vijgenboom zag die bladeren had, ging Hij kijken of Hij daar misschien iets aan zou vinden; en daarbij gekomen vond Hij niets dan bladeren, want het was niet de tijd van de vijgen.'' (Telos)</blockquote>Het was niet de tijd van de vijgen. De Heer wist zeker wat "de tijd van de vruchten" (vs. 34) was, maar de vijgenboom stelt Israël voor, een volk dat Hem geen vrucht opleverde.
== 25 ==
Regel 37 ⟶ 41:
<onlyinclude><sup>33</sup> Hoort een andere gelijkenis. Er was een mens, een heer des huizes, die een wijngaard plantte, en hij zette er een omheining omheen, groef een persbak daarin en bouwde een toren; en hij verhuurde hem aan landlieden en ging buitenslands. </onlyinclude>(CP<ref>Hertaling of vertaling door Christipedia, uitgaande van de Statenvertaling. </ref>)
'''Heer des huizes.''' Een "heer des huisgezins” of “huisheer”. Een familiehoofd.
[[Bestand:Wachttoren in wijngaard - Yad hashmonah.jpg|miniatuur|469x469px|Toren in [[wijngaard]]. Israël, Yad Hashmonah.]]
'''Die een wijngaard plantte.''' <blockquote>''Ps 80:8 (80-9) Gij hebt een wijnstok uit Egypte overgebracht, hebt de heidenen verdreven, en hebt denzelven geplant; Ps 80:9 (80-10) Gij hebt [de] [plaats] voor hem bereid, en zijn wortelen doen inwortelen, zodat hij het land vervuld heeft.'' (SV)</blockquote>'''Omheining.''' De heining, heg of haag. Diende ter bescherming tegen beesten en dieven.
'''Persbak.''' Of "wijnbak" (Jes. 5:2). Het is de bak waarin de wijn onder de pers invloeit en verzameld wordt. De WV95-vertaling heeft ‘perskuil’. In de rotsgrond hakte men een gat waarin men het sap van de druiven uitperste<ref name=":0">Aantekening bij de WV95-vertaling.</ref>, vgl. Jes. 5:2.
'''Toren.''' De toren diende om de gehele wijngaard te overzien en die te bewaken<ref name=":1">Kanttekening bij de Statenvertaling</ref>. Zie foto 131 gemaakt op 18 apr 2009. Onder de toren was een koele opslagplaats (zie foto), waar de vruchten bewaard werden tot ze naar de markt werden gebracht.▼
'''Verhuurde … buitenslands. "'''Verhuurde", in het Grieks: "gaf die uit"<ref name=":1" />. De gebruikelijke vorm van grootgrondbezit in de 1e eeuw was dat de eigenaar het land verpachtte tegen een groot deel van de opbrengst; hij verbleef verbleef vaak in het buitenland<ref name=":0" />. Lukas 20:9 zegt de heer voor een lange tijd in het buitenland verbleef.
== 34 ==
<onlyinclude><sup>34</sup> Toen nu de tijd van de vruchten was genaderd, zond hij zijn slaven naar de landlieden om zijn vruchten te ontvangen. </onlyinclude>(Telos)
'''De tijd van de vruchten.''' Volgens de Wet mochten de vruchten pas van het vijfde jaar vanaf de planting genoten worden.<blockquote>''Le 19:25 En in het vijfde jaar mag u de vruchten ervan eten om de opbrengst ervan voor u te vermeerderen. Ik ben de HEERE, uw God.'' (HSV)</blockquote>Vgl. Jes. 5:2, 4.
'''Zijn vruchten.''' Het deel van de opbrengst voor de landeigenaar. Een bepaald deel, de pacht, moest afgedragen worden aan de eigenaar van de wijngaard.
'''Ontvangen.''' Het Griekse werkwoord is ''lambano''. Het wordt in de gelijkenis 3x gebruikt, in de verzen 34, 35 (vertaald door "namen"), 39 ("grepen").
== 35 ==
<onlyinclude><sup>35</sup> En de landlieden namen zijn slaven, sloegen de een, doodden de ander en stenigden de derde. </onlyinclude>(Telos)
'''Namen.''' Zie commentaar bij 'ontvangen' in vs. 34.
'''Sloegen ... doodden ... stenigden.''' <blockquote>''Mt 23:29 Wee u, schriftgeleerden en farizeeën, huichelaars, want u bouwt de graven van de profeten en versiert de graftomben van de rechtvaardigen Mt 23:30 en zegt: Als wij in de dagen van onze vaderen waren geweest, zouden wij niet hun deelgenoten geweest zijn in het bloed van de profeten. Mt 23:31 U getuigt dus van uzelf, dat u zonen bent van hen die de profeten hebben vermoord. (...) Mt 23:34 Daarom, zie, Ik zend tot u profeten en wijzen en schriftgeleerden; van hen zult u er doden en kruisigen, en van hen zult u er in uw synagogen geselen en van stad tot stad vervolgen; (...) Mt 23:37 Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en hen stenigt die tot u zijn gezonden, hoe dikwijls heb Ik uw kinderen willen bijeenverzamelen, zoals een hen haar kuikens bijeenverzamelt onder haar vleugels, en u hebt niet gewild. (Telos)''</blockquote><blockquote>''Lu 11:47 Wee u, want u bouwt de graftomben van de profeten, maar uw vaderen hebben hen gedood. Lu 11:48 Zo bent u er dus getuigen van dat u instemt met de werken van uw vaderen; want zij hebben hen gedood, en u bouwt hun graftomben. Lu 11:49 Daarom ook heeft de wijsheid van God gezegd: Ik zal tot hen profeten en apostelen zenden, en van hen zullen zij er doden en vervolgen; Lu 11:50 opdat van dit geslacht geëist wordt het bloed van alle profeten, dat vergoten is van de grondlegging van de wereld af, (Telos)''</blockquote><blockquote>''Lu 13:33 Ik moet evenwel vandaag en morgen en de volgende dag voortgaan, want het gaat niet aan, dat een profeet omkomt buiten Jeruzalem. Lu 13:34 Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en hen stenigt die tot u zijn gezonden, hoe dikwijls heb Ik uw kinderen willen bijeenverzamelen, zoals een hen haar kuikens onder haar vleugels, en u hebt niet gewild. (Telos)''</blockquote><blockquote>''1Th 2:15 die zowel de Heer Jezus als de profeten gedood en ons verdreven hebben. Ook behagen zij God niet en zijn tegen alle mensen, (Telos)''</blockquote><blockquote>''Opb 16:6 Want bloed van heiligen en profeten hebben zij vergoten, en bloed hebt U hun te drinken gegeven; zij zijn het waard. (Telos)''</blockquote><blockquote>''Opb 18:24 En in haar werd gevonden het bloed van profeten en heiligen en van allen die op de aarde geslacht zijn. (Telos)''</blockquote><blockquote>''Heb 11:36 En anderen ondergingen de beproeving van bespottingen en geselingen; ja zelfs van boeien en gevangenschap. Heb 11:37 Zij werden gestenigd, in stukken gezaagd, verzocht, met het zwaard vermoord, zij liepen rond in schapevachten, in geitevellen, leden gebrek, werden verdrukt, mishandeld- (Telos)''</blockquote><blockquote>''2Kr 24:20 En de Geest Gods toog Zacharia aan, den zoon van Jojada, den priester, die boven het volk stond, en hij zeide tot hen: Zo zegt God: Waarom overtreedt gij de geboden des HEEREN? Daarom zult gij niet voorspoedig zijn; dewijl gij den HEERE verlaten hebt, zo zal Hij u verlaten. 2Kr 24:21 En zij maakten een verbintenis tegen hem, en stenigden hem met stenen door het gebod des konings, in het voorhof van het huis des HEEREN. (SV)''</blockquote>De Heer Jezus is aan steniging ontkomen, maar niet aan de eerste twee soorten misdaden.
== 36 ==
<onlyinclude><sup>36</sup> Opnieuw zond hij andere slaven, meer dan de eersten, en zij deden met hen hetzelfde. </onlyinclude>(Telos)
'''Meer dan de eersten.''' Johannes wordt de grootste van de profeten genoemd.
== 37 ==
<onlyinclude><sup>37</sup> Tenslotte nu zond hij tot hen zijn zoon en zei: Zij zullen mijn zoon ontzien. </onlyinclude>(Telos)
'''Tenslotte.''' <blockquote>''Heb 1:1 Nadat God vroeger vele malen en op vele wijzen tot de vaderen gesproken had in de profeten, heeft Hij in het laatst van deze dagen tot ons gesproken in de Zoon,'' (Telos)</blockquote>'''Zond zijn zoon.''' Intussen was de maat van de misdaden steeds voller geworden.
'''Zij zullen mijn zoon ontzien.''' Uit ontzag en vrees.
== 38 ==
<onlyinclude><sup>38</sup> Toen de landlieden echter de zoon zagen, zeiden zij onder elkaar: Deze is de erfgenaam, komt, laten wij hem doden en zijn erfenis in bezit nemen. </onlyinclude>(Telos)
Het schijnt dat de landlieden meenden dat de eigenaar gestorven was en de zoon zijn erfenis kwam opeisen. Als de zoon dood is, is de wijngaard zonder eigenaar en kunnen wij de wijngaard in bezit nemen.
'''Komt, laten wij hem doden.''' Vergelijk: <blockquote>''Joh 11:53 Van die dag af dan beraadslaagden zij om Hem te doden.'' (Telos)</blockquote>Dit besluit was genomen na de opwekking van Lazarus.
Vergelijk wat de broers van Jozef met hem wilden doen:<blockquote>''Ge 37:20 Nu komt dan, en laat ons hem doodslaan, en hem in een dezer kuilen werpen; en wij zullen zeggen: een boos dier heeft hem opgegeten; zo zullen wij zien, wat van zijn dromen worden zal.'' (SV)</blockquote>
▲'''Toren.''' De toren diende om de gehele wijngaard te overzien en die te bewaken<ref>Kanttekening bij de Statenvertaling</ref>. Zie foto 131 gemaakt op 18 apr 2009. Onder de toren was een koele opslagplaats (zie foto), waar de vruchten bewaard werden tot ze naar de markt werden gebracht.
De Heer Jezus ontleend zijn zinnebeelden aan het dagelijks leven en bekende voorwerpen. Israël was een land van wijnbouw
Vergelijk:<blockquote>''Jes 5:1 Nu zal ik mijn Beminde een lied mijns Liefsten zingen van Zijn wijngaard; Mijn Beminde heeft een wijngaard op een vetten heuvel. Jes 5:2 En Hij heeft dien omtuind, en van stenen gezuiverd, en Hij heeft hem beplant [met] edele wijnstokken; en Hij heeft in deszelfs midden een toren gebouwd, en ook een wijnbak daarin uitgehouwen; en Hij heeft verwacht, dat hij [goede] druiven zou voortbrengen, maar hij heeft stinkende druiven voortgebracht. Jes 5:7 Want de wijngaard van den HEERE der heirscharen is het huis van Israël, en de mannen van Juda zijn een plant zijner verlustigingen; en Hij heeft gewacht naar recht, maar ziet, het is schurftheid, naar gerechtigheid, maar ziet, het is geschreeuw.'' (SV)</blockquote>Ook de sterke overeenkomst van de gelijkenis met de aangehaalde passage uit Jes. 5 doet ons inzien dat de Heer Jezus Israël op het oog heeft. <blockquote>''Jer 2:21 Ik had u toch geplant, een edelen wijnstok, een geheel getrouw zaad; hoe zijt gij Mij dan veranderd [in] verbasterde ranken van een vreemden wijnstok?'' (SV)</blockquote><blockquote>''Jer 12:10 Veel herders hebben Mijn wijngaard verdorven, zij hebben Mijn akker vertreden; zij hebben Mijn gewensten akker gesteld tot een woeste wildernis.'' (SV)</blockquote>De huisheer in de gelijkenis stelt God voor; Hij wordt vergeleken met een huisvader. De wijngaard stelt Israël voor. God is de eigenaar van de wijngaard, van het volk Israël, het is Zijn volk. De omheining is wellicht de wet van Mozes: God omheinde Israël door de wet die het volk afscheidde van de omringende heidense volken. De landlieden zijn de leiders van het volk. God is in de hemel, als het ware het buitenland ten opzicht van de aarde. De gezonden slaven zijn de profeten. God wenste de vruchten: gehoorzaamheid, liefde, rechtvaardig leven, ’t leren van de ware God aan de volken, enz.<ref>B. W. Johnson, ''The People's New Testament'' (1891).</ref><blockquote>''Jer 7:25 Van dien dag af, dat uw vaders uit Egypteland zijn uitgegaan, tot op dezen dag, zo heb Ik tot u gezonden al Mijn knechten, de profeten, dagelijks vroeg op zijnde en zendende.'' (SV)</blockquote><blockquote>''Jer 25:4 Ook heeft de HEERE tot u gezonden al Zijn knechten, de profeten, vroeg op zijnde en zendende (maar gij hebt niet gehoord, noch uw oor geneigd om te horen);'' (SV)</blockquote><blockquote>''Jer 35:15 En Ik heb tot u gezonden al Mijn knechten, de profeten, vroeg op zijnde en zendende, om te zeggen: Bekeert u toch, een iegelijk van zijn bozen weg, en maakt uw handelingen goed, en wandelt andere goden niet na, om hen te dienen, zo zult gij in het land blijven, dat Ik u en uw vaderen gegeven heb; maar gij hebt uw oor niet geneigd, en naar Mij niet gehoord.'' (SV)</blockquote>Dat de slaven in de gelijkenis gestenigd werden, duidt erop dat aan profeten hebben te denken. <blockquote>''Mt 23:37 Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en hen stenigt die tot u zijn gezonden, hoe dikwijls heb Ik uw kinderen willen bijeenverzamelen, zoals een hen haar kuikens bijeenverzamelt onder haar vleugels, en u hebt niet gewild.'' (Telos)</blockquote><blockquote>''2Kr 24:19 Doch Hij zond profeten onder hen, om hen tot den HEERE te doen wederkeren; die betuigden tegen hen, maar zij neigden de oren niet. 2Kr 24:20 En de Geest Gods toog Zacharia aan, den zoon van Jojada, den priester, die boven het volk stond, en hij zeide tot hen: Zo zegt God: Waarom overtreedt gij de geboden des HEEREN? Daarom zult gij niet voorspoedig zijn; dewijl gij den HEERE verlaten hebt, zo zal Hij u verlaten. 2Kr 24:21 En zij maakten een verbintenis tegen hem, en stenigden hem met stenen door het gebod des konings, in het voorhof van het huis des HEEREN.'' (SV)</blockquote>De zoon van de eigenaar is de Heer Jezus, de Zoon van God. Hij is de erfgenaam, de erfgenaam van alle dingen. <blockquote>''Heb 1:2 die Hij gesteld heeft tot erfgenaam van alle dingen, door Wie Hij ook de werelden gemaakt heeft.'' (Telos)</blockquote>▼
▲== Nabeschouwing (33-) ==
▲De Heer Jezus ontleend zijn zinnebeelden aan het dagelijks leven en bekende voorwerpen. Israël was een land van wijnbouw (PNT).
== Voetnoten ==
▲Vergelijk:<blockquote>''Jes 5:1 Nu zal ik mijn Beminde een lied mijns Liefsten zingen van Zijn wijngaard; Mijn Beminde heeft een wijngaard op een vetten heuvel. Jes 5:2 En Hij heeft dien omtuind, en van stenen gezuiverd, en Hij heeft hem beplant [met] edele wijnstokken; en Hij heeft in deszelfs midden een toren gebouwd, en ook een wijnbak daarin uitgehouwen; en Hij heeft verwacht, dat hij [goede] druiven zou voortbrengen, maar hij heeft stinkende druiven voortgebracht. Jes 5:7 Want de wijngaard van den HEERE der heirscharen is het huis van Israël, en de mannen van Juda zijn een plant zijner verlustigingen; en Hij heeft gewacht naar recht, maar ziet, het is schurftheid, naar gerechtigheid, maar ziet, het is geschreeuw.'' (SV)</blockquote>Ook de sterke overeenkomst van de gelijkenis met de aangehaalde passage uit Jes. 5 doet ons inzien dat de Heer Jezus Israël op het oog heeft. <blockquote>''Jer 2:21 Ik had u toch geplant, een edelen wijnstok, een geheel getrouw zaad; hoe zijt gij Mij dan veranderd [in] verbasterde ranken van een vreemden wijnstok?'' (SV)</blockquote><blockquote>''Jer 12:10 Veel herders hebben Mijn wijngaard verdorven, zij hebben Mijn akker vertreden; zij hebben Mijn gewensten akker gesteld tot een woeste wildernis.'' (SV)</blockquote>De huisheer in de gelijkenis stelt God voor; Hij wordt vergeleken met een huisvader. De wijngaard stelt Israël voor. God is de eigenaar van de wijngaard, van het volk Israël, het is Zijn volk. De omheining is wellicht de wet van Mozes: God omheinde Israël door de wet die het volk afscheidde van de omringende heidense volken.
<references />
|