Theïstische evolutieleer: verschil tussen versies
Verwijderde inhoud Toegevoegde inhoud
kGeen bewerkingssamenvatting |
|||
(16 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
Regel 1:
De '''theïstische evolutieleer''' is de leer dat het ontstaan van planten, dieren en mensen op aarde een langdurige door God geleide evolutie is geweest.
[[Bestand:Human pidegree.jpg|miniatuur|664x664px|De ontwikkeling van de mens uit het dierenrijk is volgens theïstisch evolutionisten door God geleid. ]]
Volgens sommige christenen gaat geloof in God goed samen met geloof aan evolutie. Zij omhelzen de wetenschappelijke
Tussen de gewone, letterlijke lezing van Genesis en de wetenschappelijke evolutietheorie gaapt een kloof. Sommige christenen die de theïstische evolutietheorie aanvaard hebben, pogen de kloof te overbruggen. Ze doen dat door het scheppingsbericht in de Bijbel anders te duiden. Een technische term hiervoor is "evolutionistische [[hermeneutiek]]"<ref>De term wordt gebruikt door Willem J. Ouweneel, ''Adam, waar ben je? En wat doet het ertoe?'' (Amsterdam: Buijten en Schipperheijn, 2018)</ref>. Hieronder volgt een illustratie.
==
Een Nederlandse filosoof meent dat het leven en het bewustzijn aldus zijn ontstaan: "God schiep de kosmos. Vervolgens kwam er een proces van natuurlijke evolutie op gang dat resulteerde in complexe bewustzijnloze levensvormen. Op enig moment bracht God bewustzijn in de kosmos. Dit bewustzijn hechtte zich aan het leven en evolueerde uiteindelijk tot ons."<ref>Emanuel Rutten, [https://twitter.com/emanuelrutten/status/1246566904044625920 twitterbericht]. Twitter.com: @emanuelrutten, 5 april 2020 12:34</ref>
Een Nederlandse theoloog, die de evolutietheorie is toegedaan<ref name=":2" />, ziet de schepping als een langdurige evolutie, waaraan Gods plan ten grondslag ligt en dat Hij in zijn voorzienigheid leidt. Toeval in de evolutie vindt men vooral op kleine schaal. Dat dezelfde eigenschappen soms onafhankelijk van elkaar ontstaan (zoals echolocatie bij dolfijnen en vleermuizen, of de snavel bij vogels, papegaaivissen en de ''Gigantoraptor''), schrijft de theoloog toe aan goddelijke voorzienigheid. Niet alles kan aan het toeval worden opgehangen, er is een God die de evolutie bestuurt. ▼
▲Een Nederlandse theoloog, die de evolutietheorie is toegedaan<ref name=":2" />, ziet de schepping als een langdurige evolutie, waaraan Gods plan ten grondslag ligt en
Ook aanvaardt de theoloog het historisch bestaan van Adam en Eva. Hij beschouwt ze echter als een soort stamhoofden: "geen twee afzonderlijk levende individuen... , maar meer een soort stamhoofden"<ref name=":1">Gert-Jan Schaap, [http://www.eo.nl/geloven/nieuws/item/adam-en-eva-waren-niet-de-enige-mensen-op-aarde/ ‘Adam en Eva waren niet de enige mensen op aarde’], EO.nl, 27 juni 2017.
Regel 17 ⟶ 19:
Dit is een illustratie van een theïstisch-evolutionistische reconstructie van de schepping en zondeval van de mens; een vernuftige overbrugging van de kloof tussen naturalistische wetenschap en de Heilige Schrift.
==
===
'''Aanhangt groeit.''' In Nederland neemt de aanhang van de theïstische evolutieleer onder evangelicale en reformatorische theologen toe (anno 2011).
'''Aanhangers.''' Min of meer bekende christenen in Nederland die (anno 2012) het
De evangelicale theoloog, filosoof en bioloog Willem Ouweneel, die evenals Andries Knevel afscheid nam van het (jongeaarde-)creationisme kan (anno 2009) niet als aanhanger van het theistisch evolutionisme gelden, omdat hij niet weet of er een algemene evolutie (macro-evolutie) heeft plaatsgevonden. "Wat ik niet zeker weet is of er een algemene evolutie heeft plaatsgevonden. Daarom noem ik mij een 'ontstaansagnost': iemand die niet zeker weet hoe het leven zich hier op aarde ontwikkeld heeft, en die zich bovendien afvraagt of we het in dit leven ooit zeker zullen kúnnen weten."<ref>Willem Ouweneel, [http://www.willemouweneel.nl/artikelen/866-van-creationist-tot-kosmologisch-agnost Van creationist tot kosmologisch agnost], artikel in het Nederlands Dagblad, 30 jan. 2009.</ref>
'''
In 2017 verscheen het theologische werk ''En de aarde bracht voort'' van Gijsbert van den Brink.
=== Elders ===▼
In 2020 verscheen ''OER, het grote verhaal van nul tot nu,'' een begrijpelijke vertelling door Corien Oranje, Cees Dekker en Gijsbert van den Brink. Het boek begint bij de oerknal en eindigt bij de wederkomst van Christus<ref>Een samenvatting en beoordeling van het boek geeft D.J. Bolt, ''Oerlelijk of Wondermooi?'' EenInWaarheid.info, [http://www.eeninwaarheid.info/index.php?rub=10&item=1876 deel 1] (30 mei 2020), [http://www.eeninwaarheid.info/index.php?rub=10&item=1886 deel 2] (13 juni 2020), [http://www.eeninwaarheid.info/index.php?rub=1&item=1892 deel 3] (27 juni 2020)</ref>. De schrijvers willen aantonen dat geloof en wetenschap, schepping en evolutie, prachtig samengaan. Verteld wordt dat 14 miljard jaar na het begin van de schepping God onder de mensen kwam. Zij waren eerder uit dieren voortgekomen. In Eden (dat in Afrika geplaatst wordt) ontmoet God twee mensen, het paar Maisha ("mens") en Womuntu (”leven”). Ze weten zich aangesproken, en vanaf dan heerst er in hun stam vrede, geluk en vreugde. De Schepper verbiedt om uit een zekere waterbron te drinken. Drinken hieruit zal de band van de liefde verbreken en dodelijk zijn. Desondanks drinkt het mensenpaar, misleid door een oude man, gevolgd door de andere dorpelingen, uit de verboden bron. Dat is de zondeval. Het gevolg is niet de dood, want deze was er al héél lang, vanaf het begin van de evolutie. De mens beseft dat het vóór de val goed was. Nu is er weer ruzie als vóór de val. Een recensente schreef: "Oer [is] een boek waarmee de theïstische evolutie verhalenderwijs de huiskamer wordt binnengeschoven. Al lezend maken jongeren zich dit denken eigen, onbewust van de grote consequenties en bezwaren van dit denken."<ref>Elline Keurhorst-de Wilde, ''Boek "Oer" noemt afstand van klassieke lezing Genesis 1-3,'' in: Reformatorisch Dagblad, 11 juni 2020. De schrijfster is theologe en docent godsdienst. </ref>
Darwin, de grondlegger van de evolutietheorie, was zelf een theïst - iemand die aan een persoonlijke God gelooft - tot het einde van zijn leven. Hij geloofde dat God de eerste levensvormen geschapen had<ref name=":0" />.
In Engeland is de bekende theoloog Alister McGrath een evolutionist (anno 2007), alsook de bekende C.S. Lewis, John Stott en J.I. Packer. In de Verenigde Staten o.a. de invloedrijke predikant Tim Keller, de apologeet William Lane Craig en de filosoof Alvin Plantinga<ref>Alvin Plantinga, ''Het echte conflict. Wetenschap, religie en naturalisme'' (2014).</ref>. Keller pleit ervoor om Genesis 1 als poëzie te lezen, terwijl hij vasthoudt aan de onfeilbaarheid van de Schrift en aan Adam en Eva als historische personen.
De Amerikaanse bioloog en roomskatholiek Kenneth R. Miller is een vertegenwoordiger van theïstisch evolutionisme, die het creationisme onder vuur neemt. De Amerikaanse organisatie ''Biologos'' bevordert theistisch evolutionisme (anno 2013). De geneticus en theïstisch evolutionist Francis Collins zei: "God is een ontzagwekkende wis- en natuurkundige. Gods plan omvat het mechanisme van evolutie om een prachtige diversiteit van levende wezens te creëren op onze planeet." George W. Busch, Amerikaanse president (2001-2009) zei: "Ik denk dat beiden waar zijn. Ik denk dat evolutie... nu breng je me echt van slag, hoor, ik ben maar een eenvoudige president. Maar ik denk dat God de Aarde geschapen heeft, dat de schepping van de wereld zo mysterieus is dat daar zoiets groots als een Almachtige voor nodig was. Maar ik denk niet dat dit onverenigbaar is met het wetenschappelijke bewijs dat er evolutie is."
Theïstisch evolutionisme is (anno 2015) overheersend aan de Roomskatholieke ''Pauselijke Academie van Wetenschappen'' (hoofdzetel in Vaticaanstad).▼
▲Theïstisch evolutionisme is (anno 2015) overheersend aan de
== Redenen ==▼
Redenen voor christenen, om de evolutietheorie te verbinden met hun geloofsovertuiging en uitleg van de Schrift, kunnen zijn:
*
*
*
*
==
Een hoofdbezwaar tegen het theïstisch evolutionisme is dat het ''bijbels'' gezien onwaarschijnlijker is dan de orthodox-christelijke wetenschappelijke leer (creationisme) dat God in zeer korte tijd afzonderlijke soorten van levende wezens gemaakt heeft die vervolgens in hun soortontwikkeling divers werden (micro-evolutie).
'''Onbekend in Gods Woord.''' In de Bijbel is de gedachte van de ontwikkeling van het leven uit een primitieve levensvorm en die van de mens uit het dier volstrekt onbekend. In Genesis lezen wij: <blockquote>''Ge 2:7 toen vormde de HEERE God de mens [uit] het stof van de aardbodem en blies de levensadem in zijn neusgaten; zo werd de mens tot een levend wezen.'' (HSV)</blockquote>Dit doet in de verste verte niet denken aan de vorming uit een dier of aan een heel lang ontwikkelingsproces.
'''Zes dagen en het sabbatsgebod'''. Een tegenwerping betreft het gevolg van de theïstisch-evolutionistische ontkenning van de schepping in zes gewone dagen voor het sabbatsgebod. Dit gebod wordt door God zelf gebaseerd op Zijn scheppingswerk in zes dagen en Zijn rusten op de zevende dag. ▼
Als God door evolutie geschapen heeft, dan zou Hij dat aan ons, Zijn volk, Zijn kinderen hebben bekend gemaakt. Echter wordt ons uitdrukkelijk bericht dat de mens uit het stof van de aarde is geformeerd, en de eerste vrouw uit de eerste man. Paulus zei tegen de oudsten van Efeze: "... ik heb niet nagelaten u de hele raad van God te verkondigen." (Hand. 20:17). Zou God ons het ontstaan van de mens uit het dier verborgen hebben gehouden, als dat zo gegaan zou zijn? Waarom zou God zeggen dat hij de Adam uit de aarde schiep en iets anders, Adam uit een dier formeren, gedaan hebben? Een christenbioloog zei: "Waarom zou Hij het ene zeggen en het andere doen? Dat is ook mijn probleem met de evolutietheorie. Als er evolutie was geweest, dan had God dat wel gezegd. Maar er is geen evolutie geweest en dat bevestigt de Bijbel."<ref>[http://barneveldsekrant.nl/hart-ziel/als-er-evolutie-was-geweest-dan-had-god-dat-wel-gezegd-373388 'Als er evolutie was geweest, dan had God dat wel gezegd'], intervieuw met de christenbioloog Ben Hobrink in de Barneveldse Krant, 24 feb. 2018.</ref>
Timotheüs moest sommigen in Efeze bevelen geen andere (vreemde) leer te brengen. <blockquote>''1Ti 1:3 Blijf, zoals ik je toen ik naar Macedonië reisde aangespoord heb, nog in Efeze, om sommigen te bevelen geen andere leer te brengen 1Ti 1:4 en zich niet bezig te houden met fabels en eindeloze geslachtsregisters, die veeleer twistvragen tot gevolg hebben dan Gods rentmeesterschap dat in het geloof is.'' </blockquote>De theïstische evolutietheorie is een "andere leer". De evolutietheorie is een wetenschappelijke "fabel". Evolutionisten houden zich bezig met "eindeloze geslachtsregisters", omdat het allemaal draait om gemeenschappelijke afstamming. Wanneer men de evolutietheorie in de christelijke gemeenschap verkondigt, heeft dat "veeleer twistvragen tot gevolg".
▲'''Zes dagen en het sabbatsgebod'''. Een
<blockquote>''Ex 20:8 Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt; Ex 20:9 zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; Ex 20:10 maar de zevende dag is de sabbat van de HERE, uw God; dan zult gij geen werk doen, gij noch uw zoon, noch uw dochter, noch uw dienstknecht, noch uw dienstmaagd, noch uw vee, noch de vreemdeling die in uw steden woont. Ex 20:11 <u>Want in zes dagen</u> heeft de HERE de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat daarin is, en <u>Hij rustte op de zevende dag</u>; <u>daarom</u> zegende de HERE de sabbatdag en heiligde die.'' (NBG51)</blockquote>
Regel 51 ⟶ 65:
Het ritme van arbeid en rust dat Hij zijn volk voorschrijft, grondt Hij op Zijn eigen arbeid van de schepping. Als Zijn scheppingsarbeid niet in gewone dagen geschiedde, wordt de vergelijking afgezwakt en het woord 'dag' van twee betekenissen voorzien in één en hetzelfde gedeelte. Eerst betekent het 'etmaal' dan '(een tijdvak van) miljoenen jaren'.
'''Wanneer de mens kwam'''.
<blockquote>''Lu 11:50 opdat van dit geslacht
'''Waaruit de mens kwam'''. De Bijbel zegt dat God de eerste mens formeerde uit het stof der aarde, en Eva uit Adam. Theïstische evolutionisten stellen dat de mens afstamt van dieren, in het bijzonder van grote 'mensapen'.
Regel 63 ⟶ 77:
'''Oneer aan God.''' Wie het theïstisch evolutionisme omhelst, neemt aan dat de mens uit het dier ontsproten is na miljoenen jaren van strijd om te overleven. God nam een aap of populatie van apen en veranderde hem tot Adam of een populatie mensen. Tot dan toe had de dood geheerst in het dierenrijk en toen eindelijk de mens kwam, overzag God de schepping en zei ... dat het 'zeer goed' (Gen. 1:31) was? Schiep God de levende wezens door een overlevingsstrijd vol dood en verderf vóórdat de eerste mens in de zonde viel? Doen we met zo'n opvatting God, die heilig is, geen oneer aan?
'''Zondeval.''' Een andere moeilijkheid die op de
'''De dood'''. Theïstische evolutionisten stellen dat de dood al in de wereld was voordat de mens er was. De dood 'regeerde' (Rom. 5:14) reeds vóór Adam. Volgens de Schrift daarentegen is de dood in de wereld gekomen als gevolg van de zonde van Adam.
Regel 75 ⟶ 89:
Volgens creationisten is de wereldwijde zondvloed van grote invloed geweest op de geschiedenis van het leven op aarde.
'''Gezag van de Schrift'''. Een tegenwerping is dat
'''Nieuwlichterij'''. Een ander bezwaar is kerkhistorisch: veruit de meeste kerkleraars tot de 18e eeuw geloofden aan een recente schepping en niet aan een evolutieproces dat miljarden jaren geduurd heeft.
Regel 85 ⟶ 99:
Marc de Vries<ref>De Vries is (anno 2011) bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Technische Universiteit Delft. Hij is tevens lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in de PKN. </ref>, natuurkundige en bijzonder hoogleraar christelijke filosofie (anno 2011) verbaast zich erover „dat ook reformatorische theologen zich laten meevoeren door allerlei aannames uit de evolutietheorie en discussiëren over, bijvoorbeeld, de vraag of de dood er misschien toch altijd al is geweest.” Hij wijst ook op de betrekkelijkheid van theorieën. "Dan denk ik: 'Mensen, besef je wat voor uitverkoop je aan het houden bent? En ter wille waarvan? Om in het reine te komen met aanvechtbare theorieën van de natuurwetenschap?' Ik lees soms dingen waarvan de haren me te berge rijzen, en waardoor gemeenteleden en christenstudenten aan het twijfelen worden gebracht." Wie op de wetenschap bouwt, bouwt op een wankel fundament. „Als je daar je geloof op baseert, kun je het ineens weer kwijt zijn."<ref>De citaten stammen uit: [http://www.refdag.nl/kerkplein/kerknieuws/delftse_filosoof_de_vries_theologen_weet_wat_je_zegt_rond_evolutie_1_601327 Delftse filosoof De Vries: Theologen, weet wat je zegt rond evolutie], Refdag.nl, 8 nov. 2011</ref> Wetenschappelijke theorieën zijn aan verandering onderhevig en kunnen na een tijd overboord worden gegooid.
==Zie
[[Evolutietheorie]]
==Meer weten==
Werner Gitt, ''Tien gevaren van de theïstische evolutieleer''. Bijbel & Onderwijs, 2015. Pagina's: 11. Deze brochure is een bewerking van hoofdstuk 8 van 's schrijvers boek ''Schuf Gott durch Evolution''. De auteur is een Duitse informatiekundige.
Willem J. Ouweneel, ''Adam, waar ben je? En wat doet het ertoe?'' Amsterdam: Buijten En Schipperheijn B.V, 2018. Pagina's: 416. Het boek bevat, gelijk het voorblad zegt, "een theologische evaluatie van de nieuwe evolutionistische hermeneutiek". De auteur is gepromoveerd in de biologie, theologie en filosofie.
P. de Vries, M.J. de Vries, W. de Vries, ''Woord & wetenschap. Goddelijke openbaring versus menselijk inzicht'' (2020). Verwerpt de theïstische evolutietheorie.
Bart van den Dikkenberg, ''De werken van Zijn handen: Een kritisch commentaar op theïstische evolutie''. Uitgeverij De Banier, 2023. De auteur is wetenschapsjournalist bij het Reformatorisch Dagblad.
'''Andere talen'''
Regel 96 ⟶ 117:
J. P. Moreland, Stephen C. Meyer, Christopher Shaw, Ann K. Gauger, Wayne Grudem (Editors), ''Theistic Evolution: A Scientific, Philosophical, and Theological Critique.'' Crossway, 2017. Omvang: 1008 blz.
Michael Chaberek O.P., ''Catholicism and Evolution: A History from Darwin to Pope Francis.'' Angelico Press, 2015. Omvang: 366 blz. Beschrijft de geschiedenis van het roomskatholieke denken inzake kwesties van schepping of evolutie. Het wijst ook op de theologische en filosofische moeilijkheden waarvoor het theïstische evolutionisme staat.
<references />
▲== Voetnoten ==
|